Khi bạn bè hoặc người thân tổ chức cưới ở nước ngoài mà bạn không sang được, cách mừng hợp nhất là hỏi xem đôi bạn mừng theo kiểu nào trước khi chọn: nhiều nơi khách tặng quà theo danh sách đôi bạn lập sẵn, nhiều nơi góp vào quỹ cho chuyến đi sau cưới, cộng đồng người Việt và người Hoa ở nhiều nước vẫn giữ phong bì. Sau đó chọn giữa ba hướng: một món quà mang nét Việt gửi sang hoặc nhờ người mang, một khoản mừng gửi qua kênh chính thức, hoặc để dành mừng khi đôi bạn về nước.
Chỗ khó của đám cưới ở nước ngoài là bạn đang mừng theo hai bộ lệ cùng lúc. Bạn của bạn là người Việt, nhưng gia đình bên kia, bạn bè bên kia, và có khi chính người bạn đời của họ quen một cách mừng hoàn toàn khác. Một phong bì đỏ đặt lên bàn quà ở một đám cưới chỉ toàn hộp quà có thể làm cô dâu lúng túng, ngược lại một hộp quà cồng kềnh gửi tới đám cưới mà ai cũng mừng tiền thì thành gánh nặng mang về.
Phần dưới đi qua cách hỏi, các kiểu mừng phổ biến ở nước ngoài, gợi ý quà Việt dễ gửi, chuyện gửi tiền, thiệp chúc song ngữ, và trường hợp đôi bạn về Việt Nam làm tiệc lần hai.
Hỏi trước: đôi bạn mừng theo kiểu nào
Đừng đoán, hỏi. Câu hỏi không làm ai ngại nếu bạn hỏi theo hướng muốn mừng cho đúng ý: "Mình không sang được, nhưng muốn gửi chút quà cho hai bạn. Đám cưới bên đó mọi người hay mừng thế nào, hai bạn có lập danh sách quà không, hay mình gửi gì từ Việt Nam sang thì hai bạn thích?"
Câu trả lời thường rơi vào một trong mấy trường hợp. Đôi bạn có danh sách quà mong muốn ở một cửa hàng hoặc trên một trang riêng: bạn chọn món trong danh sách, đặt giao thẳng cho họ, không phải lo vận chuyển quốc tế. Đôi bạn lập quỹ cho chuyến đi sau cưới hoặc quỹ mua nhà: góp tiền là cách mừng được mong đợi, không ai thấy thiếu tế nhị. Đôi bạn nói "không cần gì đâu": thường có nghĩa là họ không muốn bạn tốn kém, một tấm thiệp viết tay kèm món quà nhỏ có nét quê nhà sẽ được trân trọng.
Nếu không tiện hỏi trực tiếp, hỏi người thân của họ ở Việt Nam, hoặc một người bạn chung sẽ sang dự. Họ biết bàn quà hôm đó trông như thế nào, và biết đôi bạn đang thiếu gì cho căn nhà mới bên kia.
Hỏi luôn thời điểm và địa chỉ. Với đám cưới ở nước ngoài, quà thường gửi về nhà riêng của đôi bạn, trước hoặc sau ngày cưới vài tuần, không mang đến tiệc. Nếu đôi bạn sắp chuyển nhà hay đi chơi dài sau cưới, quà đến lúc không ai ở nhà sẽ bị trả về, mất thêm một vòng phí. Câu hỏi gọn: "Mình gửi về địa chỉ nào, khoảng tuần nào có người nhận?"
Cuối cùng, báo sớm rằng bạn không sang được, ngay khi nhận tin. Đám cưới ở nước ngoài thường tính số khách rất sát vì chi phí mỗi suất cao, và đôi bạn cần biết sớm để sắp xếp. Một tin nhắn "tiếc lắm, mình không sang được, nhưng sẽ gửi quà và hẹn gặp hai bạn khi về Việt Nam" giúp họ bớt một việc phải đoán.
Các kiểu mừng phổ biến ở đám cưới nước ngoài
Phong tục mỗi nơi một khác và thay đổi theo từng gia đình. Bảng dưới chỉ mô tả các hình thức thường gặp để bạn hình dung, không phải quy tắc của nước nào.
| Hình thức | Cách làm thường thấy | Người ở xa nên làm gì |
|---|---|---|
| Danh sách quà mong muốn | Đôi bạn chọn sẵn đồ dùng, khách đặt mua theo danh sách, giao về nhà | Chọn món chưa ai đặt, ghi lời chúc kèm đơn hàng |
| Quỹ chuyến đi hoặc quỹ nhà | Khách góp tiền vào một quỹ chung đôi bạn công bố | Góp qua đúng kênh đôi bạn đưa, kèm lời nhắn có tên |
| Phong bì, bao lì xì đỏ | Hay gặp trong cộng đồng gốc Á, đặt vào hộp mừng ở cửa | Nhờ người sang dự cầm hộ, hoặc chuyển và báo đôi bạn |
| Quà tự chọn đặt trên bàn quà | Khách mang hộp quà gói sẵn đến tiệc | Gửi trước về địa chỉ nhà, không gửi tới nơi tổ chức |
| Thiệp chúc mừng kèm tiền mặt hoặc séc | Một số nơi khách bỏ tiền trong thiệp | Không gửi tiền mặt qua thư quốc tế, dùng kênh chuyển tiền chính thức |
Điểm chung của hầu hết hình thức là quà gửi về nhà, không gửi đến địa điểm tiệc, và luôn có một lời chúc có tên người gửi. Ở nhiều nơi, đôi bạn sẽ gửi thư cảm ơn riêng cho từng người sau cưới, nên lời chúc của bạn cần tên đầy đủ và cách để họ hồi âm.
Quà mang nét Việt dễ gửi, dễ mang
Đồ gốm nhỏ, bộ chén trà. Gốm men lam, men nâu là món được nhiều đôi bạn ở nước ngoài trân trọng vì vừa dùng được vừa gợi quê nhà. Chọn món nhỏ, ít chi tiết dễ gãy; đóng gói hai lớp như gửi đồ dễ vỡ trong nước, cẩn thận hơn một bậc.
Lụa, khăn, vải thổ cẩm. Nhẹ, không vỡ, gấp gọn, hợp gửi bưu chính quốc tế hoặc nhờ người mang. Một chiếc khăn lụa cho cô dâu và một chiếc cà vạt lụa cho chú rể là cặp quà có câu chuyện, giá vừa phải.
Đồ sơn mài nhỏ, hộp gỗ khảm. Hộp đựng trang sức, khay nhỏ, bộ đũa sơn mài trong hộp. Lưu ý đồ gỗ chưa xử lý có thể vướng quy định kiểm dịch ở một số nước; chọn hàng đã hoàn thiện, đóng gói thương mại.
Tranh nhỏ, tranh in khổ nhỏ. Tranh dân gian, tranh lụa khổ nhỏ, cuộn tròn trong ống cứng. Hỏi trước gu của đôi bạn; tranh là món dễ không hợp nhất nếu chọn mù.
Tránh thực phẩm. Cà phê, trà, bánh kẹo đóng gói nghe hợp, nhưng nhiều nước kiểm soát chặt thực phẩm nhập vào, có thể bị giữ lại hoặc huỷ. Muốn tặng thì để người mang theo hành lý và khai báo đúng, không gửi qua đường bưu chính.
Gửi tiền mừng sang nước ngoài: an toàn và đỡ phiền
Nếu đôi bạn mong khách góp tiền, cách gọn nhất là nhờ một người quen đang ở cùng nước đó ứng trước, bạn trả lại họ ở Việt Nam hoặc khi gặp. Cách này tránh phí chuyển quốc tế và tránh để đôi bạn phải nhận tiền qua kênh lạ. Người quen đó có thể bỏ phong bì hoặc góp vào quỹ thay bạn, kèm lời nhắn có tên bạn.
Nếu chuyển trực tiếp, chỉ dùng kênh chuyển tiền chính thức của ngân hàng hoặc tổ chức được phép, tìm hiểu phí và thời gian trước, và kiểm quy định ngoại hối hiện hành về mục đích chuyển tiền cá nhân. Không gửi tiền mặt kẹp trong thư hay trong hộp quà; đó là cách mất tiền phổ biến nhất và có thể vi phạm quy định gửi hàng của nhiều nước.
Về số tiền, mặt bằng mừng ở nước sở tại khác hẳn trong nước, và bạn không cần chạy theo. Bạn của bạn biết bạn đang sống ở Việt Nam. Một khoản tương đương mức bạn mừng một đám cưới thân trong nước, cộng thêm chút cho chi phí gửi, là đủ lễ. Lời chúc kèm theo, đặc biệt là lời viết cho cả người bạn đời nước ngoài của họ, mới là thứ khiến món mừng khác biệt.
Thiệp chúc song ngữ khi người bạn đời là người nước ngoài
Khi bạn của bạn cưới người nước ngoài, viết lời chúc bằng cả tiếng Việt lẫn tiếng Anh hoặc ngôn ngữ của người kia là một cử chỉ rất được quý. Phần tiếng Việt cho bạn của bạn, phần còn lại cho người bạn đời và gia đình họ. Hai phần không cần dịch sát nhau; phần tiếng Việt có thể thân mật hơn, phần tiếng nước ngoài có thể chào mừng người kia vào vòng bạn bè của bạn.
Mẫu thiệp: "Nhi ơi, từ ngày mày bay sang đó, tao vẫn để dành chỗ cạnh mày ở quán chè đầu ngõ. Giờ phải kê thêm một ghế cho Daniel rồi. Chúc hai đứa bình yên, có gì buồn thì gọi về, tao luôn ở đây." Phần tiếng Anh: "Dear Daniel, welcome to our noisy little family of friends. Take good care of Nhi, she will take even better care of you. We cannot wait to meet you in Saigon. With love, Trang."
Ba lưu ý: viết tên người bạn đời cho đúng chính tả, hỏi lại nếu không chắc; tránh đùa kiểu "nó khó tính lắm, cẩn thận" vì người đọc bằng ngôn ngữ thứ hai dễ hiểu theo nghĩa đen; và không tự dịch thành ngữ tiếng Việt sang tiếng Anh từng chữ. Lời chúc bằng tiếng Anh nói chung đã có bài riêng trong mục lời chúc đám cưới, phần này chỉ để bạn thấy hai phần ghép với nhau thế nào.
Khi đôi bạn về Việt Nam làm tiệc lần hai
Nhiều đôi cưới ở nước ngoài sau đó về Việt Nam làm một tiệc nhỏ cho họ hàng, bạn bè trong nước. Nếu bạn đã mừng khi họ cưới bên kia, đi tiệc ở Việt Nam không bắt buộc mừng lần hai. Bạn có thể mang một món nhỏ hoặc hoa, nói rõ là "phần mừng mình gửi rồi, hôm nay đến để chúc trực tiếp". Đôi bạn thường hiểu và mừng vì bạn có mặt.
Nếu bạn chưa mừng gì, tiệc ở Việt Nam là lúc trao phong bì theo lệ trong nước, mức như một đám cưới bình thường. Người bạn đời nước ngoài có thể chưa quen phong bì; bạn của bạn sẽ giải thích, bạn không cần lo. Ghi phong bì như bình thường, thêm lời chúc có nhắc tới cả hai người.
Trường hợp tiệc ở Việt Nam là tiệc lớn, có lễ gia tiên đầy đủ do bố mẹ hai bên tổ chức, thì về bản chất đó là đám cưới của gia đình ở trong nước, và họ hàng thường mừng như đám cưới bình thường dù đôi bạn đã cưới bên kia. Nếu không rõ, hỏi bố mẹ mình hoặc người lớn trong họ, họ sẽ nói lệ của nhà đó.
Câu hỏi thường gặp
Mừng theo danh sách quà có bị coi là thiếu tình cảm không?
Không. Với những nơi có lệ này, chọn đúng món trong danh sách là cách tôn trọng ý đôi bạn. Bạn vẫn thêm tình cảm bằng lời chúc viết riêng, hoặc kèm một món nhỏ mang nét Việt ngoài danh sách.
Có nên gửi phong bì đỏ cho đôi bạn ở nước ngoài không?
Nếu đôi bạn hoặc gia đình họ quen lệ phong bì, có. Nếu không rõ, hỏi trước. Phong bì đỏ có thể là món kỷ niệm thú vị với người bạn đời nước ngoài, nhưng tiền bên trong nên gửi qua kênh chính thức hoặc nhờ người ứng.
Quà gửi bưu chính quốc tế mất bao lâu?
Tuỳ nước, tuỳ dịch vụ, có thể từ vài ngày đến vài tuần, chưa tính thời gian thông quan. Hãy gửi sớm, chọn dịch vụ có mã theo dõi và bảo hiểm, và gửi về nhà đôi bạn sau ngày cưới để họ có người nhận.
Gửi quà sang có bị đánh thuế không?
Nhiều nước có ngưỡng giá trị miễn thuế cho quà tặng cá nhân, vượt ngưỡng thì người nhận có thể phải đóng thuế. Ngưỡng mỗi nước một khác và thay đổi, nên kiểm quy định hiện hành, và khai giá trị đúng để người nhận không bị phiền.
Có nên gọi video vào giờ tiệc ở nước ngoài không?
Chỉ khi đôi bạn chủ động mời hoặc có phát trực tiếp. Lệch múi giờ và lịch tiệc dày khiến cuộc gọi bất chợt khó nhận. Một tin nhắn chúc trước ngày cưới và một video ngắn gửi riêng thường hợp hơn.