Ở sự kiện doanh nghiệp, danh thiếp nên được đưa bằng hai tay hoặc tay phải, mặt chữ hướng về phía người nhận, kèm một câu giới thiệu tên và việc mình làm. Khi nhận, cầm bằng hai tay, đọc lướt tên và chức danh trong vài giây, nói lại tên người kia, rồi cất vào ví danh thiếp hoặc túi áo, không nhét vội vào túi quần. Và quan trọng hơn thao tác: chỉ trao danh thiếp sau khi đã có một câu chuyện ngắn, không phát như tờ rơi.
Phần khó với đa số người không phải cách cầm tấm thẻ mà là bắt đầu câu chuyện với một người lạ đang đứng cầm ly, và kết thúc nó mà không ai thấy bị bỏ rơi. Bài này đưa thao tác chuẩn, câu mở lời cho từng tình huống quen thuộc ở tiệc đối tác, hội nghị khách hàng, lễ khai trương, cách giới thiệu người khác, câu rút lui, và việc phải làm với xấp danh thiếp khi về tới văn phòng.
Chuẩn bị trước khi đi: danh thiếp, ví đựng và một câu tự giới thiệu
Tới sự kiện mà hết danh thiếp, hay lục túi mãi mới thấy một tấm cong mép, là chuyện nhỏ nhưng để lại ấn tượng cẩu thả. Kiểm mấy thứ sau trước khi đi:
- Số lượng: chừng hai mươi đến ba mươi tấm cho tiệc đối tác hay hội nghị vừa; hội chợ, triển lãm cần nhiều hơn.
- Ví đựng riêng: một ngăn cho danh thiếp của mình, một ngăn cho danh thiếp nhận được. Lẫn hai loại là có lúc đưa nhầm thẻ người khác.
- Thông tin còn đúng: chức danh mới, số liên lạc, địa chỉ văn phòng theo tên phường xã mới. Gạch tay rồi viết đè lên danh thiếp trông tạm bợ; in lại nếu đã đổi.
- Danh thiếp điện tử: nhiều người dùng mã quét hoặc thẻ điện tử. Tiện, nhưng mang thêm thẻ giấy cho người lớn tuổi hoặc khách nước ngoài quen trao thẻ.
- Một câu tự giới thiệu mười giây: tên, công ty, việc mình làm theo cách người ngoài ngành hiểu. Ví dụ: "Em là Minh, bên Hoàng Long, em lo phần nhập nguyên liệu cho mấy nhà máy bánh kẹo."
Câu tự giới thiệu là thứ hay bị coi nhẹ nhất. Chức danh "chuyên viên phát triển kinh doanh khu vực" không nói cho người nghe điều gì; "em đi tìm đại lý mới cho bên em ở miền Trung" thì người nghe hiểu ngay và biết có nên giới thiệu ai cho bạn không.
Thao tác đưa và nhận danh thiếp: nên và tránh
Phép trao danh thiếp ở Việt Nam chịu ảnh hưởng nhiều từ cách làm của doanh nghiệp Nhật, Hàn trong những năm qua, nhưng không cần câu nệ như nghi lễ. Mấy điểm chính:
| Lúc | Nên | Tránh |
|---|---|---|
| Đưa | Hai tay hoặc tay phải, mặt chữ quay về phía người nhận, nói tên mình | Đưa bằng tay trái, búng qua bàn, đưa khi người kia đang cầm ly và đĩa |
| Nhận | Hai tay, nhìn thẻ vài giây, đọc lại tên: "Anh Khoa, phụ trách xưởng Bình Dương" | Cầm một tay rồi nhét ngay vào túi quần, không nhìn |
| Thứ tự | Người cấp thấp hơn hoặc người đến chào đưa trước | Đưa cho sếp bên kia trước khi sếp mình kịp chào |
| Trong nhóm | Trao lần lượt từng người, bắt đầu từ người cấp cao nhất | Rải một vòng cho cả nhóm như phát tờ rơi |
| Sau khi nhận | Ngồi bàn thì đặt thẻ trước mặt trong lúc nói chuyện, theo thứ tự chỗ ngồi | Viết ghi chú lên thẻ ngay trước mặt người đưa |
Nếu hết danh thiếp, nói thật: "Em xin lỗi, em vừa hết thẻ, anh cho em xin số, em nhắn anh ngay để anh lưu." Và nhắn ngay lúc đó, không hẹn tối về. Với khách Nhật, cúi nhẹ đầu khi trao nhận được đón nhận rất tốt; với khách phương Tây, bắt tay trước rồi trao thẻ là tự nhiên hơn.
Câu mở lời theo từng tình huống
Ở hàng chờ đồ uống, quầy buffet. Đây là chỗ dễ bắt chuyện nhất vì cả hai đang đứng không. "Món chả giò này ngon, anh thử chưa?" rồi tiếp: "Anh bên An Phú hay khách mời như em?". Bắt đầu từ thứ trước mặt, rồi mới hỏi về công việc.
Ngồi chung bàn tiệc với người lạ. Tự giới thiệu với người hai bên ngay khi ngồi xuống, trước khi món đầu ra. "Em là Minh, bên Hoàng Long, khách hàng của An Phú. Anh chị bên nào ạ?" Đợi tới giữa bữa mới hỏi thì ngại hơn nhiều.
Sau phần phát biểu của một diễn giả. Nhắc lại một ý cụ thể: "Phần chị nói về chuyện giảm tồn kho hay quá, bên em đang vướng đúng chỗ đó." Người vừa phát biểu thường được nhiều người vây; nói ngắn, xin danh thiếp, hẹn trao đổi sau.
Muốn làm quen một người cụ thể. Nhờ người quen chung giới thiệu là cách tốt nhất. Không có ai, tiếp cận lúc họ đứng một mình hoặc vừa kết thúc câu chuyện khác, nói rõ lý do: "Em là Minh bên Hoàng Long, em đọc bài anh viết về chuỗi lạnh, có câu hỏi muốn xin anh hai phút."
Nhập vào một nhóm đang nói chuyện. Đứng ở rìa nhóm, nghe một lúc, chờ có người nhìn sang thì mỉm cười, gật đầu. Khi câu chuyện ngắt, nói: "Em xin phép đứng nghe cùng, chuyện xe tải điện bên em cũng đang tìm hiểu."
Giới thiệu người khác cho nhau: ai trước, nói gì
Ở sự kiện, bạn thường ở vị trí giới thiệu: sếp mình với đối tác, đồng nghiệp mới với khách hàng, hai người quen của mình với nhau. Quy tắc phổ biến là giới thiệu người ít quan trọng hơn trong bối cảnh đó với người quan trọng hơn trước: nhân viên với lãnh đạo, người trong công ty với khách, người trẻ với người lớn tuổi. Nói tên người được trọng thị trước: "Anh Khoa ơi, em giới thiệu với anh chị Thu Hà, trưởng phòng mua hàng mới bên em. Chị Hà, đây là anh Khoa, giám đốc nhà máy An Phú, người đã đỡ bên mình vụ kho năm ngoái."
Một lời giới thiệu tốt có thêm một móc nối để hai người tự nói tiếp. Câu "chị Hà cũng từng làm ở Bình Dương ba năm" hay "anh Khoa đang tìm người lo phần bao bì" giúp hai người có ngay chuyện để nói khi bạn rút ra. Giới thiệu trơn tên và chức danh thì cả hai đứng nhìn nhau rồi lại quay sang bạn.
Khi quên tên một người đang cần giới thiệu, đừng đoán. Có thể để họ tự giới thiệu: "Hai người đã gặp nhau chưa nhỉ?" thường khiến cả hai tự nói tên. Hoặc thành thật: "Em xin lỗi, đầu óc em hôm nay quá tải, anh nhắc giúp em tên anh với." Thành thật thì người ta cười rồi bỏ qua; gọi sai tên thì họ nhớ.
Rút lui khỏi câu chuyện mà không ai thấy bị bỏ lại
Ở tiệc đứng, mỗi câu chuyện chừng năm đến mười phút là vừa. Kéo dài quá, cả hai cùng mất cơ hội gặp người khác. Rút lui khéo là nói rõ mình sắp đi, kèm một lời kết có ý nghĩa:
- "Rất vui được nói chuyện với anh. Em gửi anh danh thiếp, tuần sau em nhắn anh tài liệu em vừa kể nhé."
- "Em phải qua chào chủ nhà một chút. Anh còn ở đây lâu không, lát nữa em quay lại."
- "Để em giới thiệu anh với chị Hà, chị ấy đang làm đúng mảng anh hỏi." (rồi giới thiệu, và rút)
- "Em đi lấy thêm nước, anh chị cứ nói chuyện tiếp nhé."
- "Em không giữ anh lâu nữa, chắc nhiều người đang chờ chào anh."
Tránh rút lui bằng cách nhìn qua vai người đang nói tìm người khác, hay rút điện thoại ra xem. Cả hai cách đều nói rõ "anh không đủ quan trọng". Một lời kết rõ ràng, bắt tay, rồi đi, là đủ lịch sự.
Những lỗi làm quen hay gặp và vì sao chúng phản tác dụng
Phát danh thiếp cho mọi người trong phòng. Nghĩ rằng càng nhiều thẻ càng nhiều cơ hội. Thực tế người nhận thẻ không kèm câu chuyện sẽ không nhớ bạn là ai, và chủ nhà thấy bạn đang dùng sự kiện của họ để chào hàng.
Nói về mình quá lâu. Năm phút đầu chỉ kể công ty mình làm gì, đạt giải gì. Người nghe gật đầu lịch sự rồi tìm cách đi. Hỏi nhiều hơn kể: "Bên anh năm nay tập trung mảng nào?" mở chuyện tốt hơn mọi lời giới thiệu.
Chỉ nói chuyện với người cấp cao. Lướt qua trợ lý, người phụ trách vùng để chen tới giám đốc. Những người bạn bỏ qua hôm nay thường là người xử lý hồ sơ của bạn ngày mai, và họ nhớ ai đã nhìn qua vai họ.
Bám một người quen suốt buổi. An toàn nhưng phí. Đi cùng đồng nghiệp thì chia nhau ra, cuối buổi gặp lại kể cho nhau mình gặp ai; mỗi người mang về một nửa sự kiện.
Hỏi chuyện quá riêng. Lương, tuổi, chuyện gia đình, chuyện vì sao nghỉ công ty cũ. Ở lần gặp đầu, giữ câu chuyện ở công việc, ngành nghề, sở thích chung như thể thao, đi lại, ẩm thực.
Về văn phòng: biến xấp danh thiếp thành quan hệ
Xấp danh thiếp không ghi chú sẽ thành vô nghĩa sau một tuần, khi bạn không nhớ ai là ai. Làm ngay tối hôm đó hoặc sáng hôm sau:
- Viết lên mặt sau mỗi thẻ (khi đã về, không phải trước mặt người đưa): ngày, sự kiện, nói chuyện gì, đã hứa gì.
- Nhập vào danh bạ hoặc hệ thống quản lý khách hàng của công ty, kèm ghi chú; chụp ảnh thẻ rồi lưu cũng được.
- Nhắn tin hoặc gửi thư điện tử cho những người đã hứa gửi tài liệu, trong vòng hai ngày: "Chào anh Khoa, em là Minh bên Hoàng Long, hôm qua mình nói chuyện ở quầy cà phê tại lễ khánh thành An Phú. Em gửi anh tài liệu như đã hẹn."
- Kết nối trên mạng xã hội nghề nghiệp nếu người kia dùng, kèm một dòng nhắc bối cảnh, không gửi lời kết nối trống.
- Danh thiếp nhận được có thông tin cá nhân của người khác: không chia sẻ cho bên thứ ba, không đưa vào danh sách gửi quảng cáo hàng loạt khi chưa được đồng ý.
Mục cuối ngày càng quan trọng khi quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân được siết chặt. Người đưa bạn danh thiếp là đưa cho bạn, không phải cho phòng marketing của bạn. Muốn gửi bản tin, hỏi họ trước một câu.
Câu hỏi thường gặp
Có nên đưa danh thiếp ngay khi vừa bắt tay không?
Thường nên chờ một lúc, sau vài câu trao đổi. Đưa ngay khi vừa chào giống như đang chào hàng. Ngoại lệ là với khách Nhật, Hàn hoặc trong buổi họp chính thức, khi trao thẻ là một phần của lời chào đầu.
Danh thiếp điện tử có thay được danh thiếp giấy không?
Ở nhiều sự kiện trẻ và ngành công nghệ thì có. Nhưng với đối tác lớn tuổi, khách nước ngoài hay sự kiện trang trọng, nên mang thêm thẻ giấy. Có cả hai thì bạn chủ động trong mọi tình huống.
Làm quen ở sự kiện rồi có nên chào hàng ngay không?
Không nên. Lần gặp đầu là để người kia nhớ bạn và biết bạn làm gì. Chào hàng ngay ở tiệc của chủ nhà khác còn có thể làm chủ nhà phật ý. Hẹn một buổi riêng sau sự kiện để nói chuyện công việc.
Người hướng nội nên làm gì để bớt ngại ở sự kiện?
Đặt mục tiêu nhỏ, ví dụ làm quen ba người. Đến sớm khi phòng còn vắng vì dễ bắt chuyện hơn. Đứng gần quầy đồ uống, nơi người ta tự nhiên dừng lại. Chuẩn bị sẵn hai ba câu hỏi về ngành để không phải nghĩ tại chỗ.
Nên làm gì với danh thiếp của người không định liên lạc lại?
Vẫn ghi chú và lưu, vì bạn không biết lúc nào sẽ cần. Không vứt ở ngay sự kiện, kể cả vào thùng rác của khách sạn; thẻ có thông tin cá nhân của người khác nên được hủy cẩn thận khi không còn giữ.