Bạn hoàn toàn có thể từ chối uống rượu bia ở đám cưới mà không mất lòng ai. Cách gọn nhất là quyết trước khi đi (không uống, hoặc uống tối đa bao nhiêu), nói sớm một câu với cả bàn ngay khi ngồi xuống, và giữ ly nước của mình để nâng ly cùng mọi người. Câu nói càng ngắn, càng nhất quán, người mời càng nhanh thôi nài.
Nếu bạn uống, đã đi xe máy hay ô tô thì không lái về. Pháp luật hiện hành cấm người điều khiển phương tiện giao thông có nồng độ cồn, và xử phạt khá nặng; mức cụ thể nên tra văn bản hiện hành. Quan trọng hơn mọi mức phạt là an toàn của bạn và người khác trên đường.
Phần dưới giải thích vì sao đám cưới hay thành bàn nhậu, câu từ chối mẫu cho từng kiểu người mời, cách giữ chừng mực khi có uống, xử lý khi người cùng bàn say, và cách sắp xếp về nhà an toàn.
Vì sao đám cưới hay thành cuộc mời rượu
Ở nhiều vùng, rượu bia gắn với niềm vui và sự nhiệt tình. Mời khách uống là cách gia chủ, và cả khách với nhau, thể hiện quý mến. Câu “trăm phần trăm” hay “uống cho vui” nghe quen đến mức người mời không nghĩ đó là ép. Thêm vào đó, bàn tiệc cưới thường gom những nhóm bạn lâu ngày gặp lại, nên mời nhau một ly trở thành cách nối lại chuyện cũ.
Vấn đề nằm ở chỗ niềm vui ấy dễ trượt sang áp lực. Người không uống bị coi là “không vui”, người uống ít bị trêu “không nể”, và dần dần cả bàn bị kéo theo nhịp của người uống nhiều nhất. Đến cuối tiệc, chú rể say không tiễn khách được, vài vị khách lái xe về khi đã ngà ngà, và câu chuyện ngày vui có thêm một đoạn không ai muốn kể.
Mặt khác, văn hoá này đang thay đổi. Ngày càng nhiều người không uống vì sức khoẻ, vì lái xe, vì đang mang thai hay đang dùng thuốc, hoặc đơn giản là không thích. Ở phần lớn bàn tiệc bây giờ, một người từ chối lịch sự không còn bị coi là lạ. Bạn không cần lý do đặc biệt để không uống.
Quyết trước khi đi
Việc từ chối ở bàn dễ hơn nhiều khi bạn đã quyết từ ở nhà. Ba quyết định nên có trước khi bước ra cửa:
- Về bằng gì. Nếu tự lái xe, mặc định là không uống giọt nào. Nếu muốn uống, sắp xếp đi taxi hoặc xe công nghệ, nhờ người không uống chở, hoặc gửi xe lại và đi xe khác về. Quyết điều này trước, đừng để đến lúc đã uống rồi mới tính.
- Uống tối đa bao nhiêu. Một con số cụ thể, ví dụ “một lon”, dễ giữ hơn nhiều so với “uống ít thôi”. Khi đạt mức đó, bạn chuyển sang nước.
- Câu từ chối của mình là gì. Chọn sẵn một câu ngắn, đúng với bạn. Đến lúc bị mời, không phải nghĩ, chỉ cần nói lại.
- Báo người đi cùng. Nếu đi với bạn bè hay vợ chồng, nói trước kế hoạch, để họ đỡ lời khi bạn bị nài và nhắc bạn khi bạn sắp quá mức.
Một mẹo nhỏ ăn rất ít thời gian: ăn trước khi uống. Uống khi bụng rỗng, lúc đang chờ nghi lễ, là lúc người ta say nhanh nhất mà không biết.
Câu từ chối mẫu cho từng kiểu người mời
Câu từ chối tốt là câu ngắn, lặp lại được, và đi kèm một hành động thay thế như nâng ly nước. Không cần giải thích chi tiết sức khoẻ:
| Người mời | Câu nói mẫu | Ghi chú |
|---|---|---|
| Bạn bè cùng bàn | “Hôm nay mình lái xe, mình cụng ly nước nhé, vẫn vui như thường.” | Lý do lái xe ít ai nài tiếp |
| Người lớn tuổi, bác họ | “Dạ cháu xin phép uống nước, cháu kính bác một ly bằng nước ạ.” | Đứng dậy, hai tay nâng ly, lễ phép |
| Đồng nghiệp, sếp | “Em xin phép nâng ly nước chúc anh, hôm nay em không uống được ạ.” | Không cần nói thêm lý do |
| Người mời lần thứ ba, thứ tư | “Em cảm ơn anh, em giữ nước thôi ạ. Anh cứ tự nhiên nhé.” | Nhắc lại nhẹ nhàng, nụ cười giữ nguyên |
| Chú rể, cô dâu đến bàn | “Chúc mừng hai bạn, mình nâng ly nước nhé!” | Không ai trách khách không uống trong lúc chúc |
| Người cố trêu “không nể” | “Nể nên mới ngồi đây đến giờ đấy anh. Em uống nước, mời anh một ly.” | Giọng vui, đáp lại bằng câu đùa |
Vài mẹo phụ trợ: để sẵn ly nước hoặc nước ngọt đầy trước mặt, vì ly trống là lời mời rót. Ngồi cạnh người cũng không uống nếu có thể. Và nếu bạn có uống một chút, úp tay lên miệng ly khi người phục vụ hoặc bạn bàn bên định rót thêm.
Điều nên tránh là viện lý do bịa quá to như bệnh nặng hay đang uống thuốc khi không có. Lời nói thật đơn giản như “hôm nay mình không uống” đủ dùng, và không dẫn đến câu hỏi thăm khó xử về sau.
Nếu có uống: giữ chừng mực thế nào
Uống chậm, không “trăm phần trăm” theo lượt. Lượt cạn ly là thứ đẩy người ta đi quá nhanh. Nhấp một ngụm khi cụng ly là đủ lễ ở hầu hết các bàn. Người hiểu chuyện sẽ không đếm bạn uống bao nhiêu.
Xen nước lọc. Mỗi ly bia, một ly nước. Cách này vừa giảm lượng uống vừa giúp bạn luôn có ly trong tay mà không cần rót thêm rượu.
Đừng pha nhiều loại. Đang bia chuyển sang rượu mạnh rồi lại bia là cách dễ mất kiểm soát. Chọn một loại và ở lại với nó.
Theo dõi chính mình. Khi bắt đầu thấy nói to hơn, cười nhiều hơn bình thường, hay muốn mời người khác uống, đó là lúc dừng. Chuyển hẳn sang nước, ăn thêm, hoặc ra ngoài hít thở vài phút.
Không mời ép người khác. Khi đã ngà ngà, chính bạn dễ trở thành người ép người khác uống. Nhớ cảm giác của mình khi bị nài, và để người khác tự quyết ly của họ.
Nếu bạn là người mời: mời sao cho văn minh
Phần lớn bài viết về rượu ở đám cưới nói về người bị mời. Nhưng ở nhiều bàn, chính bạn sẽ là người cầm chai. Mời người khác một ly là cử chỉ thân tình, chỉ cần giữ vài nguyên tắc để nó không thành áp lực.
Mời một lần, hỏi chứ không rót sẵn. “Anh dùng bia hay nước ngọt ạ?” cho người kia lựa chọn ngay từ đầu. Rót đầy ly rồi mới hỏi là đặt họ vào thế khó. Nhận câu “không” ngay lần đầu. Người đã từ chối mà bạn mời lần hai, lần ba là đã chuyển từ mời sang ép, dù giọng bạn vui đến đâu.
Cụng ly không đòi cạn. Thay “trăm phần trăm” bằng “chúc mừng hai bạn”, mỗi người uống theo sức mình. Không trêu người uống nước. Câu đùa “uống nước thì về bàn trẻ con” có thể làm cả bàn cười, nhưng người bị trêu sẽ ngồi im phần còn lại của buổi tối.
Nếu là người lớn tuổi hoặc người có vai vế ở bàn, bạn có ảnh hưởng hơn bạn nghĩ. Một câu “ai uống được thì uống, không thì nước cũng được” từ người lớn nhất bàn đủ để cả bàn thoải mái. Và đến cuối buổi, người mời tử tế là người đảm bảo không ai trong bàn mình lái xe về khi đã uống.
Khi người cùng bàn hoặc bạn mình say
Tiệc nào cũng có lúc có người quá chén. Nếu đó là người bạn đi cùng, việc đầu tiên là ngừng rót cho họ một cách khéo: đổi chỗ ly, đưa nước, rủ ra ngoài chụp ảnh hay hít thở. Đừng nói thẳng “anh say rồi” trước đông người, câu đó thường khiến người say cố uống thêm để chứng minh ngược lại.
Nếu người say bắt đầu nói to, đùa quá trớn với cô dâu chú rể hoặc người nhà, đưa họ ra khỏi sảnh là cách giữ thể diện cho tất cả. Nhờ một người thân của họ, hoặc người lo việc của gia đình chủ tiệc giúp một tay.
Về sức khoẻ: người say nôn nhiều, lơ mơ khó gọi tỉnh, thở chậm hoặc bất thường thì cần trợ giúp y tế ngay, gọi cấp cứu 115 thay vì để họ “ngủ một giấc cho tỉnh”. Đặt người đó nằm nghiêng, không để nằm ngửa một mình, và có người ở cạnh đến khi được trợ giúp.
Tuyệt đối không để người đã uống tự lái xe về. Cầm giữ chìa khoá có thể khiến họ khó chịu lúc đó, nhưng là việc đúng. Gọi xe, nhờ người chở, hoặc liên hệ người nhà họ đến đón.
Về nhà an toàn: các phương án
Phần quan trọng nhất của chuyện rượu bia ở đám cưới không diễn ra trong sảnh tiệc, mà trên đường về. Một vài phương án hay dùng:
- Gọi taxi hoặc xe công nghệ. Phổ biến và đơn giản nhất ở thành phố. Nếu đi xe máy đến, hỏi nhà hàng có gửi xe qua đêm được không, sáng hôm sau quay lại lấy.
- Dịch vụ lái xe hộ. Ở nhiều thành phố có dịch vụ người lái đưa bạn và xe về nhà. Hỏi trước nhà hàng hoặc tìm trước khi đi.
- Phân công người không uống. Nhóm bạn đi chung chọn một người không uống để lái, thay phiên mỗi đám cưới.
- Ở lại gần đó. Đám cưới ở quê xa, nhiều người chọn ngủ lại nhà người quen hoặc nhà nghỉ gần đó thay vì chạy đường dài ban đêm sau khi đã uống.
- Nhờ người nhà đón. Một cuộc gọi về nhà có thể hơi ngại, nhưng an toàn hơn mọi lựa chọn khác.
Câu “chỉ uống một chút, vẫn tỉnh mà” là câu nguy hiểm nhất của buổi tối. Cảm giác tỉnh không phản ánh đúng phản xạ khi lái xe, và quy định về nồng độ cồn không dựa vào cảm giác của người uống.
Câu hỏi thường gặp
Không uống rượu ở đám cưới có bị coi là không nể chủ tiệc không?
Hiện nay phần lớn gia đình không nghĩ vậy. Nể chủ tiệc là đến đúng giờ, chúc mừng thật lòng, nâng ly cùng mọi người, không phải là uống bao nhiêu. Nâng ly bằng nước khi cô dâu chú rể đến bàn là đủ lễ.
Phụ nữ bị mời rượu ở bàn tiệc thì từ chối thế nào cho nhẹ?
Câu ngắn và nụ cười là đủ: em xin phép uống nước ạ. Nếu bị nài tiếp, nhắc lại đúng câu đó, không cần thêm lý do. Ngồi cạnh bạn bè hoặc người thân giúp bạn có người đỡ lời. Không ai có quyền ép bạn uống.
Uống một lon bia rồi đợi vài tiếng có lái xe được không?
Thời gian đào thải cồn khác nhau giữa từng người và không thể tự ước bằng cảm giác. Quy định hiện hành cấm điều khiển phương tiện khi có nồng độ cồn, nên cách an toàn duy nhất là đã uống thì không lái trong ngày hôm đó, gọi xe hoặc nhờ người chở.
Chú rể là bạn thân bị cả bàn ép uống thì có nên can không?
Nên, một cách khéo. Đề nghị cả bàn chụp ảnh thay cho một lượt cạn ly, hoặc tự nhận uống thay một ly nhỏ nếu bạn uống được. Chú rể còn phải đi chúc hàng chục bàn và tiễn khách; bạn thân là người nên giữ cho anh ấy tỉnh đến cuối tiệc.
Có nên mang rượu riêng đến đám cưới làm quà không?
Có thể, nếu bạn biết gia đình dùng và đó là món quà riêng tặng cô dâu chú rể, đưa trước hoặc sau tiệc. Không nên mở rượu riêng ra uống ở bàn tiệc khi nhà hàng và gia đình không biết, vì có thể trái quy định của nơi tổ chức và làm chủ tiệc khó xử.
Người say ở bàn bên gây phiền thì khách nên làm gì?
Đừng tranh cãi trực tiếp. Báo nhẹ cho người lo việc của gia đình chủ tiệc hoặc quản lý nhà hàng để họ xử lý. Nếu bạn đi cùng trẻ nhỏ hoặc thấy không an toàn, đổi chỗ hoặc xin phép về sớm là lựa chọn hợp lý.