NhanThiep.comNhận Thiệp
Phong tục cưới hỏi ba miền cho khách

Đám cưới người Hoa ở Việt Nam: lễ dâng trà, phong bì đỏ và điều khách nên biết

Dự đám cưới gia đình người Hoa: lễ dâng trà diễn ra thế nào, chọn phong bì và quà ra sao, bàn tiệc nhiều món có nhịp riêng, và những điều nhiều gia đình còn kiêng.

Close-up of a young couple offering small porcelain teacups on a lacquered tray to elderly parents seated in carved wooden chairs, red and gold decor, warm tungsten light, faces out of frame

Đám cưới của gia đình người Hoa ở Việt Nam có nhiều nét chung với đám cưới người Việt, nhưng khách sẽ gặp vài điểm riêng: lễ dâng trà cho bố mẹ, họ hàng theo thứ bậc; màu đỏ ở khắp nơi từ thiệp, phong bì tới trang trí; tiệc nhiều món dọn theo thứ tự với nhịp riêng; và một số điều kiêng khi chọn quà, chọn phong bì mà nhiều gia đình còn giữ.

Nếu bạn là bạn bè, đồng nghiệp, phần lớn những điều này chỉ cần biết để không bỡ ngỡ: mừng bằng phong bì đỏ, mặc tránh trắng đen toàn bộ, ở lại tới khi món cuối được dọn. Nếu bạn là họ hàng bên kia hoặc thông gia, có thể bạn sẽ được cô dâu chú rể mời trà, và nên chuẩn bị sẵn phong bì để đáp.

Cộng đồng người Hoa ở Việt Nam gồm nhiều nhóm như Quảng Đông, Triều Châu, Phúc Kiến, Hẹ, Hải Nam, mỗi nhóm và mỗi gia đình giữ lệ khác nhau, nhiều nhà đã pha trộn với phong tục Việt. Những gì mô tả dưới đây là nét thường gặp, không phải quy định chung.

Lễ dâng trà: phần đặc trưng nhất

Lễ dâng trà (nhiều gia đình gọi là kính trà) thường diễn ra tại nhà, có khi ở sảnh tiệc trước giờ khai tiệc. Cô dâu chú rể bưng khay trà, mời bố mẹ, ông bà, rồi cô dì chú bác, anh chị theo thứ tự vai vế từ trên xuống. Người được mời nhận chén trà, uống một ngụm, nói vài lời dặn dò hoặc chúc, rồi đặt lên khay một phong bì đỏ hoặc trao một món trang sức cho cô dâu.

Phần này có ý nghĩa ra mắt và nhận người nhà. Cô dâu được giới thiệu với từng người bên chồng, biết cách xưng hô, và ngược lại chú rể cũng làm như vậy ở bên nhà gái. Với gia đình đông con cháu, lễ có thể kéo dài khá lâu, vì mỗi cặp người lớn đều được mời riêng.

Khách là bạn bè thường chỉ đứng xem, hoặc không dự phần này nếu nó diễn ra ở nhà. Nếu bạn là họ hàng, người lớn trong nhà sẽ báo trước bạn có trong danh sách được mời trà hay không. Khi được mời, nhận chén bằng hai tay, uống một ngụm, nói một câu chúc ngắn, đặt phong bì lên khay. Câu chúc mẫu: “Cô chúc hai đứa về chung một nhà thì thương nhau, nhường nhau, sớm có tin vui.” Hoặc giọng hiện đại hơn: “Chị uống trà của em rồi nhé, từ nay chị có thêm một đứa em để bắt nạt, hai đứa sống vui là được.”

Phong bì và quà: chọn sao cho hợp

Phong bì màu đỏ. Phong bì đỏ, thường in chữ song hỷ, là lựa chọn quen thuộc nhất. Nhiều gia đình người Hoa xem phong bì trắng gắn với việc tang, nên dù trong thùng mừng không ai mở từng phong bì để xét, chọn đỏ vẫn là phép lịch sự.

Ghi tên rõ ràng. Ghi tên người mừng phía sau phong bì hoặc trên tấm thiệp kèm. Gia đình thường ghi lại để đáp lễ sau này, giống như sổ mừng của người Việt.

Mức mừng theo quan hệ. Không có mức riêng cho đám cưới người Hoa. Mức mừng tuỳ quan hệ, nơi tổ chức và hoàn cảnh, giống như mọi đám cưới khác. Một số gia đình chuộng số chẵn và tránh những con số mà âm đọc gần với chữ không may; nếu bạn để ý, chọn số tròn chẵn là an toàn.

Quà nên chọn. Đồ gia dụng tốt, bộ chén trà, chăn ga, đồ trang trí màu ấm, phiếu quà dùng được ở nhiều nơi. Quà nên gói giấy đỏ, hồng hoặc vàng.

Quà nhiều gia đình kiêng. Đồng hồ treo tường, dao kéo, khăn tay, giày dép, đồ màu trắng hoặc đen toàn bộ là những món nhiều gia đình người Hoa không thích nhận trong đám cưới vì cách hiểu dân gian về chữ và ý. Không cần tin, nhưng tránh để không làm người nhận khó xử.

Bàn tiệc nhiều món và nhịp riêng của nó

Tiệc cưới người Hoa thường dọn từng món theo thứ tự, mỗi lần một đĩa lớn cho cả bàn, khoảng tám đến mười món tuỳ gia đình. Đĩa khai vị đầu tiên thường là đĩa thập cẩm nhiều loại xếp chung; ở nhiều đám có món thịt heo quay, các món hải sản, súp, mì hoặc cơm chiên gần cuối, và món ngọt hoặc trái cây kết thúc.

Nhịp tiệc này có hai điều khách nên biết. Thứ nhất, đừng ăn quá no ở mấy món đầu, vì món ngon còn ở phía sau. Thứ hai, món ngọt cuối thường là dấu hiệu tiệc sắp kết thúc; đứng dậy về trước khi món cuối ra, nhất là khi cô dâu chú rể chưa ghé bàn, dễ bị coi là vội.

Ở bàn tiệc, người trẻ chia thức ăn cho người lớn trước, xoay mâm xoay theo một chiều để mọi người cùng gắp. Cô dâu chú rể và bố mẹ hai bên đi chào từng bàn, cả bàn đứng lên nâng ly hô to chúc mừng, thường hô liền mấy tiếng cho vang. Khách không uống rượu nâng ly trà hay nước ngọt vẫn trọn lễ.

Trang phục và những điều nhiều gia đình kiêng

Phần lớn đám cưới người Hoa ở thành phố hiện nay không khắt khe với khách, nhưng vài điểm sau giúp bạn không bị để ý:

  • Tránh mặc trắng toàn bộ hoặc đen toàn bộ; màu đỏ nhiều gia đình dành cho cô dâu, khách mặc đỏ nổi bật quá cũng không hay. Các màu như hồng, xanh, vàng nhạt, kem phối với màu khác đều an toàn.
  • Nếu gia đình bạn đang trong thời gian có tang, nhiều người tự tránh đến dự và gửi phong bì nhờ người khác mang. Đây là cách tế nhị được nhiều gia đình người Hoa và người Việt cùng hiểu.
  • Không nói những từ gắn với chia ly, tan vỡ, chết chóc khi chúc, kể cả để đùa.
  • Không cắm đũa thẳng đứng vào bát cơm, thói quen này cũng bị kiêng ở nhiều gia đình người Việt.
  • Không làm vỡ bát đĩa; nếu lỡ, nhiều người nói ngay một câu chúc để “gỡ”, ví dụ câu chúc bình an. Đây là phong tục dân gian, khách chỉ cần biết để không bối rối.

Mọi điều kiêng trên đều là phong tục dân gian, không phải luật. Gia đình trẻ nhiều nhà không còn để ý, nhưng ông bà thì có thể. Tránh được thì tránh, lỡ thì cười xin lỗi, không ai giữ lâu.

Lời chúc hợp không khí đám cưới người Hoa

Nhiều gia đình người Hoa, nhất là người lớn tuổi, quen với những câu chúc bốn chữ gốc Hán. Một số câu hay gặp và nghĩa của chúng: bách niên giai lão (sống cùng nhau tới trăm tuổi), vĩnh kết đồng tâm (mãi chung một lòng), tảo sinh quý tử (sớm có con). Dùng một câu như vậy khi chúc ông bà, bố mẹ hai bên là lịch sự, nhưng đừng xếp liền ba bốn câu, nghe như đọc thuộc.

Với cô dâu chú rể trẻ, lời chúc riêng, có chi tiết thật vẫn chạm hơn. Vài mẫu theo giọng: Đồng nghiệp: “Chúc mừng anh Khải, chị Tuệ Lâm. Năm nay phòng mình có thêm một lý do để đi ăn mì xào ngon, mong năm sau có thêm một lý do để đi ăn tiệc đầy tháng.” — Bạn thân: “Hồi đó cậu bảo cậu sẽ không bao giờ chịu nổi một buổi dâng trà cả trăm chén. Hôm nay thấy cậu cười suốt từ đầu tới cuối, mình biết là cậu chọn đúng người rồi.” — Người lớn tuổi: “Bác chúc hai cháu thuận hoà, làm ăn yên ổn, nhà lúc nào cũng có tiếng cười.”

Viết trên thiệp kèm quà, bạn có thể ghép một câu bốn chữ ở đầu và một câu riêng ở dưới, ví dụ: “Vĩnh kết đồng tâm. Mong hai bạn giữ được cái nắm tay chặt như lúc bước ra sân khấu tối nay.” Tránh những câu đùa có chữ “bỏ”, “chia”, “tan”, dù đùa vô tình, vì nhiều gia đình rất để ý chữ trong ngày cưới.

Một ngày cưới người Hoa thường gặp, dưới mắt khách

Mốc dưới đây là ví dụ cho đám cưới tổ chức trong một ngày ở thành phố. Nhiều gia đình rút gọn hoặc tách ra hai ngày.

  1. Sáng: đoàn nhà trai đón dâu. Ở một số gia đình có màn chị em bạn bè cô dâu “chặn cửa” vui, chú rể trả lời câu hỏi hoặc trao phong bì đỏ nhỏ để được vào.
  2. Lễ gia tiên và lễ dâng trà ở nhà gái, rồi ở nhà trai. Khách là bạn bè thường không có mặt phần này.
  3. Chiều: cô dâu chú rể nghỉ, thay đồ, chụp ảnh; nhiều cô dâu thay hai, ba bộ trong ngày, có bộ áo truyền thống màu đỏ thêu.
  4. Tối: tiệc cưới. Khách đến, trao phong bì ở bàn đón, ký sổ, chụp ảnh với cô dâu chú rể ở cổng hoa.
  5. Phần lễ trên sân khấu, rồi dọn món đầu tiên. Cô dâu chú rể cùng bố mẹ đi chào bàn giữa các món.
  6. Món ngọt cuối được dọn, khách bắt đầu ra về; cô dâu chú rể và bố mẹ đứng ở cửa tiễn khách.

Bước cuối là lúc nên chào: đi qua cửa, bắt tay, nói một câu cảm ơn và chúc. Khách người Việt quen về lặng lẽ thì nhớ rằng ở nhiều đám cưới người Hoa, gia đình đứng tiễn chính là để được nghe lời chào đó.

Nếu bạn là thông gia hoặc họ hàng: những phần riêng có thể gặp

Khi hai gia đình một bên người Hoa, một bên người Việt, các lễ thường được ghép lại. Bảng dưới gom những phần riêng mà họ hàng bên kia có thể được mời tham gia:

PhầnDiễn ra khi nàoHọ hàng bên kia nên làm gì
Lễ chải đầuTối hoặc sáng sớm trước ngày cưới, tại nhà riêngThường chỉ người nhà thân dự; không cần có mặt nếu không được mời
Lễ dâng tràSáng ngày cưới hoặc trước tiệcChuẩn bị phong bì đỏ hoặc trang sức nếu nằm trong danh sách được mời trà
Đón dâuSáng ngày cướiTheo đoàn như đám cưới người Việt, giữ trang nghiêm
Tiệc cướiThường tối, nhà hàngNgồi bàn họ hàng, đứng lên khi bố mẹ hai bên chào bàn
Lễ lại mặtVài ngày sau cưới, cô dâu về thăm nhà mẹ đẻViệc của hai nhà; một số gia đình có lễ vật như heo quay

Nếu bạn là thông gia người Việt, câu hỏi tốt nhất để hỏi bên kia là: “Bên mình có lễ nào nhà em nên chuẩn bị gì không anh chị?”. Bên kia sẽ chỉ rõ, và câu hỏi đó cho thấy bạn tôn trọng lệ của họ.

Câu hỏi thường gặp

Đi đám cưới người Hoa có bắt buộc dùng phong bì đỏ không?

Không bắt buộc, nhưng phong bì đỏ là lựa chọn được ưa chuộng và an toàn nhất. Nhiều gia đình người Hoa không thích phong bì trắng trong đám cưới vì gắn với việc tang, nên nếu có thể, hãy chọn đỏ.

Khách không phải họ hàng có tham gia lễ dâng trà không?

Thường không. Lễ dâng trà dành cho người thân để cô dâu chú rể ra mắt và nhận người nhà. Bạn bè, đồng nghiệp có thể đứng xem nếu lễ diễn ra ở sảnh tiệc, hoặc không có mặt nếu lễ làm tại nhà.

Khi được mời trà thì đáp lễ bằng gì?

Thường là phong bì đỏ hoặc một món trang sức nhỏ cho cô dâu. Mức đáp lễ tuỳ vai vế và hoàn cảnh; người lớn trong nhà bạn thường biết lệ của họ và nên hỏi trước.

Tiệc cưới người Hoa có hay khai tiệc muộn như tiệc người Việt không?

Tuỳ gia đình và nơi tổ chức. Tiệc tối ở thành phố đôi khi vẫn chờ khách đủ đông mới bắt đầu phần lễ trên sân khấu. Hỏi một người quen của gia đình về giờ khai tiệc thật là cách chắc nhất.

Tặng đồng hồ làm quà cưới cho bạn người Hoa có sao không?

Nhiều gia đình người Hoa kiêng nhận đồng hồ làm quà vì cách đọc gần với một câu không may. Bạn trẻ có thể không bận tâm nhưng ông bà thì có, nên chọn món quà khác sẽ tránh được khó xử.

Có nên về trước khi tiệc kết thúc không?

Có thể về sớm nếu có việc, nhưng nên chờ tới khi cô dâu chú rể và bố mẹ hai bên đã ghé bàn mình. Món ngọt cuối thường báo hiệu tiệc sắp tàn; về sau món đó là hợp nhịp nhất.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

Bộ đôi thiệp mời — người gửi và người nhận