NhanThiep.comNhận Thiệp
Quà tặng theo dịp

Những món quà nhiều người kiêng tặng: vì sao có nếp đó và cách tặng không gây ngại

Dao kéo, đồng hồ, giày dép, khăn tay, gương, hoa trắng: vì sao nhiều gia đình kiêng nhận, nếp đó đến từ chơi chữ hay cảm nhận, và cách chọn món thay thế cho êm.

Still life of a folded silk scarf, a ceramic teapot and a small potted orchid on a teal linen tablecloth, shallow depth of field, side light from a window, muted amber tones

Một số món quà bị nhiều người Việt kiêng nhận, nhất là trong dịp cưới, tân gia, khai trương, mừng thọ: dao kéo, đồng hồ, giày dép, khăn tay, gương, hoa màu trắng, đồ có số lượng bốn. Phần lớn các nếp này đến từ chơi chữ, đồng âm, hoặc cảm nhận gắn với tang lễ và chia ly, chứ không có cơ sở nào cho thấy món quà gây ra chuyện xấu.

Vậy vì sao vẫn nên để ý? Vì người nhận có thể để ý, hoặc bố mẹ, ông bà của họ để ý. Món quà là để làm người khác vui; nếu một món có nguy cơ làm họ khó chịu, đổi món khác là cách tôn trọng đơn giản nhất. Bài này mô tả từng nếp, chỗ nào phổ biến, chỗ nào chỉ một số gia đình giữ, và cách xử lý khi bạn vẫn muốn tặng món đó.

Không có chuyện đúng sai ở đây. Có gia đình chẳng bận tâm, có gia đình rất để ý; người tặng chỉ cần biết để chọn.

Các món hay được nhắc và vì sao

Bảng dưới gom những món nhiều người Việt nhắc tới khi nói về quà kiêng. Cột "vì sao" mô tả cách người ta giải thích, không phải khẳng định đúng sai.

MónNgười ta giải thích vì saoMức phổ biến
Dao, kéo, vật sắcHình ảnh "cắt đứt" quan hệ, chia cắtKhá phổ biến, nhất là quà cưới và quà cho người yêu
Đồng hồTrong tiếng Hoa, cụm "tặng đồng hồ" đồng âm với việc lo hậu sự; nếp này lan sang một phần người ViệtPhổ biến ở người lớn tuổi, gia đình có gốc Hoa, dịp mừng thọ
Giày dépÝ "người nhận sẽ bước đi xa", hay dùng cho người yêuChủ yếu giữa các cặp đôi
Khăn tayGắn với lau nước mắt, chia tayMột số gia đình, nhất là quà cưới
GươngGương dễ vỡ, gắn với hình ảnh "gương vỡ" trong chuyện tình cảmMột số người, chủ yếu quà cưới
Hoa cúc trắng, hoa trắng toàn bộThường dùng trong tang lễ, viếng mộRất phổ biến; tránh khi đi thăm người ốm, dịp vui
Số lượng bốnÂm "tứ" gần với chữ "tử"; nếp từ văn hoá HánMột số gia đình, nhất là người lớn tuổi
Ví rỗngÝ "rỗng túi"; nhiều người bỏ một tờ tiền nhỏ vào trước khi tặngKhá phổ biến

Mức phổ biến thay đổi theo vùng, thế hệ và gia đình. Người trẻ ở thành phố ít để ý hơn người lớn tuổi ở quê, nhưng nhiều khi người nhận trẻ mà bố mẹ họ lại rất để ý.

Phân biệt nếp từ chơi chữ và nếp từ cảm nhận

Nhóm thứ nhất đến từ chơi chữ và đồng âm: đồng hồ, số bốn. Hai nếp này phần nhiều từ văn hoá Hán, gắn với cách đọc trong tiếng Hoa và Hán Việt. Với gia đình có gốc Hoa hoặc người lớn tuổi quen chữ Hán, nếp này còn rõ; với nhiều gia đình khác, họ chỉ nghe nói chứ không giữ.

Nhóm thứ hai đến từ cảm nhận hình ảnh: dao kéo cắt, giày dép đi xa, khăn tay lau nước mắt, gương vỡ. Đây là kiểu liên tưởng dễ hiểu, không cần học cũng đoán được, nên nhiều người dù không tin vẫn thấy hơi gợn khi nhận.

Nhóm thứ ba gắn với tang lễ: hoa cúc trắng, giấy gói trắng đen toàn bộ, đồ màu tang. Đây là nhóm nên tránh nhất trong dịp vui và khi thăm người ốm, không phải vì kiêng mà vì người nhận sẽ liên tưởng ngay tới chuyện buồn, nhất là người đang bệnh.

Hiểu ba nhóm này giúp bạn cân nhắc. Nhóm thứ ba hầu như luôn nên tránh. Nhóm thứ hai tuỳ dịp, tránh ở quà cưới và quà cho người yêu. Nhóm thứ nhất tuỳ người nhận: hỏi được thì hỏi, không hỏi được và người nhận lớn tuổi thì đổi món.

Theo từng dịp: món nào cần cẩn thận hơn

Đám cưới. Dịp nhiều người để ý nhất vì gắn với chuyện gắn bó lâu dài. Dao kéo, gương, khăn tay, giày dép là những món nên tránh làm quà cưới. Bộ dao bếp xịn dù rất thực dụng nhưng tặng dịp khác sẽ êm hơn, chẳng hạn khi đôi bạn dọn về nhà mới vài tháng sau.

Mừng thọ. Đồng hồ là món nhiều người lớn tuổi để ý nhất. Ngoài ra, quà gắn với chuyện tuổi già quá rõ như đồ dùng cho người nằm một chỗ cũng nên hỏi trước. Ông bà thích nghe "sống lâu" chứ không thích nghe "già yếu".

Khai trương. Nhiều người buôn bán để ý những thứ mang ý mất mát, đổ vỡ, rỗng túi trong ngày mở hàng. Ví rỗng, đồ dễ vỡ, đồ màu trắng đen toàn bộ là các món người ta hay tránh.

Thăm người ốm. Tránh hoa trắng, hoa có mùi nồng, chậu cây trồng đất (nhiều bệnh viện không cho mang vào vì lý do vệ sinh), đồ ăn người bệnh không được dùng. Trái cây mềm, sữa, sách nhẹ là an toàn.

Quà cho người yêu. Giày dép và khăn tay là hai món hay bị nhắc. Nhiều cặp không để ý, nhưng nếu người ấy hoặc gia đình họ để ý, một đôi giày đẹp có thể thành chuyện. Cứ hỏi vui một câu trước.

Vẫn muốn tặng món đó thì làm sao

Có những trường hợp món "kiêng" lại là thứ người nhận cần nhất: đầu bếp mới mở quán cần bộ dao tốt, bạn thân mê đồng hồ cơ, đồng nghiệp chạy bộ cần đôi giày mới. Có vài cách giữ được món quà mà không làm ai gợn.

Hỏi thẳng, nói vui. "Bọn mình định tặng bộ dao, nghe nói có người kiêng, nhà cậu có để ý không?" Phần lớn người trẻ sẽ cười và nói không sao; nếu họ ngập ngừng, bạn biết để đổi.

Để người nhận "mua lại". Đây là nếp khá quen: người nhận đưa lại cho người tặng một đồng xu hoặc tờ tiền nhỏ, coi như mua chứ không phải nhận tặng. Người tặng có thể chủ động gợi ý: "Cứ đưa mình nghìn đồng là coi như cậu mua nhé." Nói vui, nhẹ nhàng, ai cũng thoải mái.

Đổi dịp tặng. Món kiêng ở dịp cưới có thể hợp ở dịp khác: bộ dao tặng lúc bạn mở quán, đồng hồ tặng khi bạn thăng chức (với người không để ý), giày chạy tặng khi cả nhóm đăng ký một giải chạy chung.

Tặng phiếu mua hàng ở cửa hàng chuyên món đó, để người nhận tự chọn. Không có vật "kiêng" nào được trao tay.

Khi nhận được món "kiêng": phản ứng sao cho êm

Người tặng không phải ai cũng biết những nếp này. Nếu bạn là người nhận, vài cách xử lý để không làm người tặng mất vui:

  • Cảm ơn bình thường, không nhắc chuyện kiêng ngay lúc nhận, nhất là khi có người khác chứng kiến.
  • Nếu gia đình bạn để ý, có thể lặng lẽ đưa người tặng một đồng tượng trưng sau đó, kèm câu vui: "Nhà mình có nếp mua lại, cậu cầm cho bà yên tâm."
  • Đừng giảng giải về chuyện kiêng cho người tặng, nhất là người lớn tuổi hơn hoặc người nước ngoài; họ tặng bằng thiện ý.
  • Nếu thật sự không thể dùng món đó, cất đi hoặc tặng lại cho người cần mà không nói với người tặng; đừng trả lại.
  • Với người nước ngoài, những nếp này hầu như không tồn tại trong văn hoá của họ. Nhận vui vẻ và cảm ơn là đủ.

Cách nhận một món quà nói về bạn nhiều hơn cách chọn quà nói về người tặng.

Màu sắc, cách gói và cách trao cũng có nếp

Ngoài bản thân món quà, nhiều gia đình còn để ý cả cách gói và cách trao. Giấy gói trắng toàn bộ hoặc đen toàn bộ, phong bì trắng trơn cho dịp vui là những thứ người lớn tuổi dễ thấy gợn, vì gắn với đồ dùng trong tang lễ. Dịp cưới, mừng thọ, khai trương, nhiều người chọn sắc đỏ, vàng, hồng; còn phong bì phúng viếng thì ngược lại, dùng màu trắng hoặc màu trầm.

Cách trao cũng được để ý: trao bằng hai tay với người lớn tuổi hơn, không ném hay đặt quà xuống đất, không đưa quà qua ngưỡng cửa khi chủ nhà còn đứng bên trong (nhiều người chỉ đơn giản thấy như vậy là thiếu chỉn chu). Ở dịp mở hàng đầu năm, một số người buôn bán không thích bị trả lại tiền thừa bằng tiền lẻ xấu hoặc tiền rách.

Những chi tiết này nhỏ, không ai bắt buộc, nhưng làm đúng thì người lớn tuổi sẽ thấy bạn chu đáo. Không biết thì quan sát người nhà của chủ tiệc làm thế nào, rồi làm theo.

Đừng để nếp kiêng thành gánh nặng

Mục đích của việc biết các nếp kiêng là để chọn quà khéo hơn, không phải để lo lắng. Nếu nghe hết mọi danh sách "không nên tặng" trên mạng, bạn sẽ thấy gần như món nào cũng có người kiêng: cây có gai, cây có lá nhọn, đồ màu xanh, đồ màu tím, đồ số lẻ, đồ số chẵn. Nhiều danh sách tự đặt ra để bán món "may mắn" thay thế.

Cách thực tế là giữ ba nhóm đã nói ở trên, nhất là nhóm gắn với tang lễ, và còn lại thì xét theo người nhận. Với bạn bè trẻ, hỏi một câu là xong. Với người lớn tuổi, chọn món an toàn như trà, bánh, khăn quàng, chậu cây, đồ dùng hằng ngày. Với đối tác, tránh mọi món gây liên tưởng mất mát trong dịp khai trương.

Không có món quà nào tự nó mang may hay rủi. Thứ làm món quà thành công là sự quan tâm của người tặng và cảm giác thoải mái của người nhận.

Câu hỏi thường gặp

Tặng đồng hồ cho bạn trai, bạn gái có sao không?

Phần lớn người trẻ không để ý và đồng hồ vẫn là món quà rất được ưa thích giữa các cặp đôi. Nếu người ấy hoặc gia đình họ có gốc Hoa hoặc rất để ý chuyện kiêng, hãy hỏi vui trước, hoặc để họ đưa lại một đồng tượng trưng.

Tặng bộ dao bếp làm quà tân gia có được không?

Tân gia ít bị để ý hơn đám cưới, và bộ dao tốt là món nhiều gia đình rất cần. Nếu gia chủ là người trẻ, hỏi một câu là xong. Nếu tặng ông bà, bố mẹ, có thể kèm câu vui để họ đưa lại một đồng xu.

Đi thăm người ốm mang hoa gì cho hợp?

Hoa màu tươi sáng như vàng, cam, hồng nhạt, ít mùi, ít phấn. Tránh hoa trắng toàn bộ và hoa cúc trắng. Nhiều bệnh viện hạn chế hoa tươi trong phòng bệnh, nên hỏi trước hoặc thay bằng trái cây mềm, sữa, sách nhẹ.

Số lượng quà có cần tránh số bốn không?

Một số gia đình, nhất là người lớn tuổi, để ý chuyện này. Với giỏ quà nhiều món, xếp ba, năm hoặc sáu món là đơn giản và không ai phải nghĩ. Với người trẻ, gần như không ai để ý.

Người nước ngoài có kiêng những món này không?

Mỗi nền văn hoá có nếp riêng, và những nếp kể trên phần lớn là của người Việt và người Hoa. Khi tặng quà cho người nước ngoài, nên tìm hiểu nếp của nước họ; còn khi nhận quà từ họ, đừng áp nếp của mình lên thiện ý của người tặng.

Tặng ví thì bỏ bao nhiêu tiền vào là hợp?

Một tờ tiền nhỏ là đủ, không cần nhiều. Đó là cử chỉ tượng trưng cho ý chúc người nhận không bao giờ rỗng túi. Có người chọn tờ tiền mới, có người chọn số seri đẹp, tuỳ cách bạn muốn món quà có thêm chút vui.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

Bộ đôi thiệp mời — người gửi và người nhận