Quà mừng thọ hợp nhất là thứ làm đời sống hằng ngày của ông bà dễ chịu hơn hoặc giữ lại ký ức của cả gia đình. Người bảy mươi, tám mươi tuổi thường đã đủ đồ, khó dùng món mới phức tạp, nhưng rất quý một chiếc ghế ngồi êm, một chiếc đèn ngủ tự sáng, một album ảnh in to rõ của con cháu, hay một bộ áo mới mặc đúng ngày mừng thọ.
Ai tặng gì cũng khác nhau: con cháu trong nhà thường sắm áo mừng thọ, đồ dùng lớn, chuẩn bị tiệc; cháu ở xa có thể gửi quà ký ức; còn khách mời như hàng xóm, học trò cũ, đồng nghiệp cũ thì một món nhỏ trang trọng, bó hoa, hộp trà, kèm lời chúc viết tay là đủ.
Bài này viết cho người đi mừng, cả trong nhà lẫn ngoài nhà. Mọi mức tiền nêu ra đều là khoảng tham khảo, tuỳ gia cảnh.
Người cao tuổi thật sự cần gì
Dễ dùng hơn là hiện đại. Điện thoại nhiều chức năng, máy đo có màn hình cảm ứng nhỏ, nồi cơm nhiều nút thường bị cất đi sau một tuần. Ông bà thích món có một hai nút to, chữ lớn, tiếng báo rõ. Nếu tặng đồ điện, hãy dành thời gian ngồi hướng dẫn và dán ghi chú lên nút bấm bằng chữ to.
An toàn khi đi lại. Té ngã trong nhà là nỗi lo lớn với người cao tuổi. Thảm chống trơn trong nhà tắm, đèn cảm ứng ở lối đi ban đêm, ghế tắm, tay vịn, dép đế bám tốt là những món nhỏ mà cả nhà sẽ yên tâm. Gậy, khung tập đi thì nên hỏi ý ông bà, nhiều người ngại dùng vì thấy mình "già".
Thoải mái cho cơ thể. Gối kê lưng, ghế tựa có tay vịn, chăn nhẹ mà ấm, áo khoác mỏng mặc trong nhà, kính lúp đọc báo có đèn. Những món này không đắt nhưng dùng mỗi ngày.
Kết nối với con cháu. Ông bà ít cần thêm đồ đạc, nhưng luôn cần con cháu gọi điện, ghé thăm, kể chuyện. Một món quà giúp kết nối, như khung ảnh có ảnh mới của các cháu, hay đơn giản là lịch hẹn gọi video mỗi tuần, nhiều khi giá trị hơn mọi thứ trong hộp.
Gợi ý theo vai của người đi mừng
Vai khác nhau thì quà khác nhau. Con cháu trong nhà lo phần lớn; khách mời không nên tặng món quá to làm gia đình khó xử.
| Người tặng | Món thường hợp | Lưu ý |
|---|---|---|
| Con cái | Áo mừng thọ, ghế tựa, giường mới, đồ dùng lớn, tiệc mừng | Bàn với anh chị em để không trùng; nhiều nhà góp chung một món lớn |
| Cháu nội ngoại | Album ảnh, thiệp tự viết, khung ảnh, đôi dép, khăn quàng | Cháu nhỏ có thể vẽ tranh, viết thư tay |
| Cháu ở xa, ở nước ngoài | Quà gửi về kèm thư tay, video lời chúc của cả nhà | Gửi trước ngày tiệc, nhờ người nhà trao |
| Học trò cũ (ông bà từng là giáo viên) | Lẵng hoa, hộp trà ngon, album ảnh lớp, thư tập thể | Đi theo nhóm, cử người đại diện nói lời chúc |
| Hàng xóm, bạn của con cái | Hộp bánh, trà, bó hoa, phong bì nhỏ | Không cần món to, quan trọng là có mặt |
| Đồng nghiệp cũ của ông bà | Món trang trọng, đồ trưng bày nhỏ, quà quê | Kèm lời nhắc một kỷ niệm làm việc chung |
Nếu cả gia đình góp chung, nên có một người giữ danh sách món ai tặng gì để sau tiệc ông bà biết mà cảm ơn từng người.
Quà ký ức: món con cháu tự làm được
Món khiến nhiều ông bà rưng rưng nhất thường không mua được ở cửa hàng. Đó là album ảnh gia đình in to, xếp theo năm tháng: ảnh cưới của ông bà, ảnh con cái lúc nhỏ, ảnh các cháu, ảnh chắt. Mỗi trang ghi một dòng chú thích bằng chữ to: năm nào, ở đâu, ai. Ông bà sẽ lật đi lật lại, kể cho khách nghe hàng tháng sau.
Cách làm: nhờ mỗi nhánh trong gia đình gửi mười đến hai mươi ảnh trong một tuần, chọn lọc, in khổ lớn, đóng quyển bìa cứng. Ảnh cũ bị mờ, rách có thể nhờ tiệm ảnh phục chế trước khi in.
Thư tay của từng cháu cũng là món quý. Mỗi cháu viết vài dòng: một kỷ niệm với ông bà, một điều học được từ ông bà. Đóng chung vào một cuốn sổ, ông bà đọc dần.
Đoạn ghi âm lời chúc của con cháu ở xa, phát ngay trong buổi tiệc, hoặc lưu sẵn vào một chiếc máy nghe có một nút bấm để ông bà mở lại khi nhớ.
Ngược lại, ghi lại lời ông bà cũng là món quà cho cả nhà: nhờ một cháu ngồi hỏi chuyện ông bà về thời trẻ, quay lại, cắt thành đoạn ngắn. Nhiều gia đình về sau quý nhất chính đoạn phim đó.
Áo mừng thọ và quà sức khoẻ: cẩn thận chỗ nào
Ở nhiều vùng, con cháu sắm cho ông bà một bộ áo mới mặc đúng ngày mừng thọ, thường là áo dài hoặc áo the màu đỏ, vàng, nâu trầm. Phần này thường do con cái trong nhà lo; khách mời không cần tặng áo. Khi đặt may, chọn vải mềm, không bí, có lót mỏng nếu tiệc vào mùa lạnh, đo lại vóc dáng vì người cao tuổi thay đổi số đo khá nhanh.
Quà sức khoẻ cần hỏi kỹ hơn. Ghế mát xa, máy mát xa cầm tay có thể không hợp với người có bệnh lý về xương khớp, tim mạch hoặc đang dùng một số loại thuốc. Nên hỏi người nhà đang chăm ông bà, và nếu cần thì hỏi bác sĩ đang theo dõi trước khi mua. Thực phẩm chức năng tương tự: đừng tự mua vì người bán quảng cáo, vì có thể tương tác với thuốc ông bà đang uống.
Món sức khoẻ ít rủi ro hơn: máy đo huyết áp loại đơn giản kèm hướng dẫn chữ to, hộp chia thuốc theo ngày, đèn đọc sách sáng dịu, dép đi trong nhà đế mềm chống trơn.
Lời chúc kèm quà mừng thọ
Người cao tuổi nghe nhiều lời chúc giống nhau trong một buổi. Lời chúc có tên một kỷ niệm riêng sẽ được nhớ. Mấy mẫu dưới đây, tên là giả định:
- Cháu chúc ông: "Ông ơi, mừng ông tám mươi. Cháu vẫn nhớ hồi nhỏ ông chở cháu đi học bằng xe đạp, mưa thì ông che áo mưa cho cháu trước. Chúc ông khoẻ để còn chỉ cháu trồng cây."
- Con dâu chúc mẹ chồng: "Con chúc mẹ mừng thọ bảy mươi, ăn ngon ngủ yên. Món canh chua mẹ dạy con nấu, cả nhà vẫn khen mãi."
- Học trò cũ chúc thầy: "Lớp chúng em kính chúc thầy mừng thọ. Ba mươi năm rồi mà mỗi lần gặp nhau, cả lớp vẫn nhắc bài giảng hôm thầy kể chuyện đi bộ đội."
- Hàng xóm chúc bà: "Mừng bà thượng thọ. Cả xóm quen sáng nào cũng thấy bà tưới cây trước cổng, chúc bà khoẻ để cả xóm còn được nghe bà kể chuyện."
- Cháu ở xa nhắn: "Cháu không về được, gửi bà cuốn ảnh này. Trang cuối là ảnh con cháu mới chụp, bà xem cho đỡ nhớ nhé. Tết này cháu về."
Nói lời chúc to, chậm, nhìn vào ông bà. Nhiều người cao tuổi nghe kém, câu ngắn nói rõ ràng tốt hơn bài chúc dài nói nhanh.
Trao quà trong buổi tiệc mừng thọ: thứ tự và cử chỉ
Buổi mừng thọ thường có phần con cháu chúc trước, khách mời chúc sau. Người đi mừng nên biết mình đứng ở lượt nào để không chen ngang nghi thức của gia đình.
- Đến đúng giờ ghi trên thiệp. Phần lễ chúc thọ thường làm đầu buổi, khi ông bà còn khoẻ, chưa mệt vì tiếp khách.
- Chờ con cháu chúc xong. Thứ tự thường là con trưởng, các con, cháu, chắt. Khách mời đợi người dẫn mời hoặc đến chúc sau phần đó.
- Đến trước mặt ông bà, hơi cúi người, hai tay trao quà. Nếu ông bà ngồi, hãy hạ người xuống ngang tầm, đừng đứng cao nói vọng xuống.
- Nói lời chúc ngắn, rõ, có tên mình và quan hệ. Người cao tuổi gặp nhiều khách trong một buổi, nhắc tên giúp ông bà nhận ra: "Cháu là Hùng, bạn của chú Tâm đây ạ."
- Đưa quà cho người nhà cất giữ thay vì để ông bà cầm. Món nặng thì đặt lên bàn quà, nói cho người nhà biết.
- Ngồi lại nghe ông bà nói vài câu nếu ông bà muốn trò chuyện. Đừng chúc xong là quay đi chụp ảnh ngay.
Nếu ông bà nghe kém hoặc trí nhớ đã yếu, cứ nắm tay, cười và nói chậm. Cử chỉ ấm áp được nhớ lâu hơn câu chữ.
Những món nên tránh
Có món không sai về tình cảm nhưng làm ông bà ngại dùng, hoặc vô tình chạm vào nỗi lo tuổi già.
- Đồ công nghệ nhiều bước cài đặt mà không ai ở nhà hướng dẫn: đồng hồ thông minh, máy tính bảng, loa điều khiển bằng giọng nói.
- Đồ ăn cứng, ngọt, mặn nhiều cho người đang ăn kiêng theo bác sĩ; hỏi người chăm trước khi mang bánh kẹo.
- Quà mang ý nhắc tuổi già quá lộ như xe lăn, tã người lớn, nếu ông bà chưa cần và chưa đồng ý dùng.
- Đồ trang trí lớn cần dọn dẹp, lau chùi thường xuyên: tượng nhiều chi tiết, bể cá, chậu cây to phải bê ra nắng.
- Nhiều gia đình cũng để ý một số món mang ý không vui như khăn tay, đồng hồ trong dịp mừng thọ; không cần tranh luận, cứ chọn món khác nếu không chắc.
- Rượu mạnh cho ông bà không còn uống được. Nếu ông thích rượu, hỏi con cái xem bác sĩ có cho dùng không trước khi mang.
Câu hỏi thường gặp
Đi mừng thọ bố mẹ của bạn thì mang gì?
Một món nhỏ trang trọng như hộp trà, hộp bánh, bó hoa hoặc phong bì kèm lời chúc là phổ biến. Điều quan trọng là đến chào ông bà, nói một câu chúc rõ ràng và ngồi nghe ông bà nói chuyện một lúc. Không cần mang món đắt.
Ông bà đã có đủ mọi thứ, con cháu nên tặng gì?
Hãy tặng thời gian và ký ức: một buổi cả nhà đưa ông bà về thăm quê cũ, một album ảnh in lớn, một chuyến đi ngắn nhẹ nhàng có người đi kèm. Hỏi ông bà muốn gặp lại ai, muốn đi đâu, nhiều khi điều ông bà mong rất giản dị.
Có nên tặng tiền cho ông bà dịp mừng thọ?
Nhiều nhà vẫn mừng tiền, ông bà dùng hoặc để dành cho con cháu. Với con cái trong nhà, tiền giúp ông bà chủ động chi tiêu. Với khách mời, phong bì nhỏ kèm lời chúc là đủ. Nên trao tận tay, kèm một lời nói, không chỉ để vào hòm.
Mừng thọ ông bà khi mình ở nước ngoài thì làm thế nào?
Gửi quà về trước ngày tiệc vài tuần, nhờ người nhà trao kèm thư tay. Ghi sẵn một đoạn video chúc mừng để phát trong buổi tiệc, và gọi video vào đúng giờ tiệc nếu được. Ông bà sẽ khoe với khách rằng cháu ở xa vẫn nhớ.
Tặng ông bà cây cảnh có hợp không?
Hợp nếu ông bà thích trồng cây và còn sức chăm. Chọn cây nhỏ đến vừa, chậu nhẹ, dễ tưới. Với ông bà đi lại khó, cây to phải bê ra bê vào thành gánh nặng. Hỏi con cái đang ở cùng xem ông bà còn chăm cây hằng ngày không.
Cháu nhỏ chưa có tiền thì mừng thọ ông bà thế nào?
Vẽ một bức tranh, viết một lá thư tay, tập một bài hát hoặc bài thơ để biểu diễn trong buổi tiệc. Ông bà thường giữ những món này lâu hơn mọi món mua. Bố mẹ có thể giúp cháu chuẩn bị nhưng để cháu tự nói lời chúc.