Một tin nhắn chia buồn tốt chỉ cần ba ý: mình vừa biết tin, mình rất tiếc, và người kia không cần trả lời. Ví dụ: "Hằng ơi, mình vừa nghe tin bác trai. Mình rất tiếc. Cậu không cần trả lời đâu, lo cho bác gái và nghỉ được lúc nào thì nghỉ nhé." Gửi càng sớm càng tốt sau khi biết tin, và nếu bạn sẽ đến viếng, nói luôn điều đó.
Câu "không cần trả lời" là phần nhiều người bỏ quên mà lại quan trọng nhất. Người có tang nhận hàng trăm tin nhắn trong vài giờ; mỗi tin chưa trả lời là một việc treo trong đầu. Bài này có mẫu tin nhắn cho từng mức quan hệ, cách viết khi biết tin muộn, cách hành xử trong nhóm chat chung và dưới bài báo tang trên mạng xã hội, cùng những lỗi phổ biến khiến tin nhắn tử tế thành vô duyên.
Nhắn tin, gọi điện hay đến tận nơi
Với người thân thiết, đến tận nơi vẫn là cách chia buồn đầy đủ nhất, và tin nhắn chỉ là bước đầu báo rằng bạn đã biết tin. Với người quen qua công việc, đồng nghiệp ít gần, bạn cũ lâu không gặp, tin nhắn có khi là cách phù hợp nhất, vì không đòi người nhận phải tiếp chuyện.
Gọi điện trong ngày đầu thường không nên, trừ khi bạn là người rất thân hoặc cần hỏi việc cụ thể để giúp. Người có tang đang phải nghe máy liên tục cho những việc gấp: nhà tang lễ, họ hàng, giấy tờ. Một cuộc gọi chia buồn lúc đó, dù thật lòng, lại thành thêm một cuộc phải nghe.
Thứ tự hợp lý: nhắn ngay khi biết tin, đến viếng trong khung giờ của cáo phó nếu bạn đi được, rồi nhắn hoặc gọi lại sau tang lễ vài ngày để hỏi thăm. Lần thứ hai này mới là lúc nói chuyện được lâu hơn.
Công thức một tin nhắn chia buồn
Mở bằng tên và việc mình biết tin. "Anh Khoa, em vừa biết tin bác gái." Không mở bằng "Chào anh" hay biểu tượng cảm xúc.
Một câu tiếc thương thật. "Em rất tiếc", "Em bàng hoàng quá". Có kỷ niệm với người mất thì thêm một câu.
Một câu có mặt hoặc giúp cụ thể. "Mai em qua viếng" hoặc "Tuần này em đón bé Na đi học giúp anh chị nhé". Hứa giúp gì thì làm đúng việc đó.
Giải phóng người nhận. "Anh không cần trả lời em đâu." Đây là câu khiến người có tang thở ra được một chút.
Không cần ký tên dài. Tin nhắn riêng đã có tên bạn. Không thêm "Trân trọng" như email công việc.
Độ dài vừa đủ. Ba đến năm câu là vừa một màn hình điện thoại. Dài hơn, người đang mệt khó đọc hết; ngắn hơn một câu, tin nhắn dễ giống phản xạ cho có. Nếu bạn có một kỷ niệm dài muốn kể, giữ nó cho lần gặp sau hoặc viết thành thư gửi sau tang lễ.
Mẫu tin nhắn theo từng mức thân
Tên trong mẫu là giả định. Chọn một mẫu gần với quan hệ của bạn, đổi chi tiết cho đúng.
- Bạn rất thân: "Thảo ơi, tớ biết tin bác rồi. Thương cậu quá. Tối nay tớ qua, có cần mua gì mang theo thì nhắn tớ một chữ thôi, không cần trả lời dài."
- Bạn cũ lâu không gặp: "Long ơi, mình là Quyên, lớp 12C ngày trước. Mình vừa thấy tin bác trai qua nhóm lớp. Nhớ hồi bác chở cả bọn đi cắm trại. Mình rất tiếc, cậu giữ sức nhé, không cần trả lời mình đâu."
- Đồng nghiệp cùng phòng: "Chị Ngân ơi, cả phòng vừa biết tin. Em rất tiếc. Việc dự án em và anh Toàn chia nhau rồi, chị cứ yên tâm ở nhà lo cho mẹ."
- Đồng nghiệp ít gần: "Anh Dũng, em là Vy bên phòng Nhân sự. Em vừa biết tin buồn của gia đình anh. Em xin chia buồn cùng anh và gia đình."
- Sếp: "Anh Phúc, em vừa nghe tin về bác. Em xin chia buồn với anh và gia đình. Việc ở văn phòng mọi người đang lo, anh không cần bận tâm."
- Nhân viên của bạn: "Hạnh ơi, chị vừa biết tin. Em nghỉ bao lâu cần thiết thì cứ nghỉ, giấy tờ để chị lo với phòng nhân sự. Chị rất tiếc."
- Đối tác, khách hàng: "Thưa anh Quân, em vừa được biết tin thân phụ anh qua đời. Thay mặt nhóm dự án, em xin gửi lời chia buồn sâu sắc tới anh và gia đình."
- Thầy cô cũ có tang: "Em chào cô, em là Trung, học trò lớp 9A khoá 2012. Em vừa biết tin chú mất. Em thương cô lắm. Cô giữ gìn sức khoẻ ạ."
Đọc lại trước khi gửi: tên người mất và người nhận đúng chưa, có câu nào đang hỏi han nguyên nhân không. Hai lỗi này là hai lỗi phổ biến nhất.
Biết tin muộn: nhắn thế nào cho khỏi ngượng
Nhiều người không nhắn vì biết tin sau khi đám tang đã xong, rồi thấy ngại, rồi cứ thế im lặng luôn. Thật ra, một lời chia buồn muộn vẫn tốt hơn hẳn không có lời nào. Những tuần sau tang lễ, khi khách khứa đã về hết, lại là lúc người có tang thấy cô đơn nhất.
Cách viết: nói thẳng là mình biết muộn, không cần giải thích dài vì sao. "Hùng ơi, mình mới biết tin mẹ cậu hôm qua, xin lỗi vì biết muộn quá. Mình rất tiếc. Mấy tuần nay chắc cậu mệt lắm. Cuối tuần này cậu có ở nhà không, mình ghé thắp cho bác nén hương."
Nếu đã quá lâu, vài tháng, vẫn có thể nhắn, kèm một kỷ niệm: "Mình vừa đi ngang quán phở bác hay dẫn cả nhóm đi, nghe tin bác mất mà thấy hụt hẫng. Mình biết muộn quá, nhưng vẫn muốn cậu biết là mình nhớ bác." Người nhận thường trân trọng những tin nhắn như vậy, vì nó cho thấy người thân họ vẫn đang được nhớ.
Trong nhóm chat chung và dưới bài báo tang trên mạng
Khi tin buồn được báo trong nhóm lớp, nhóm công ty, cảnh quen thuộc là hàng chục người lần lượt gõ cùng một câu, hoặc thả biểu tượng. Người có tang, nếu có trong nhóm, sẽ phải đọc hết. Cách gọn hơn: một người đứng ra thay mặt gửi lời chia buồn chung, thông báo giờ viếng và việc góp phúng nếu có; những ai muốn nói riêng thì nhắn riêng.
Dưới bài báo tang trên mạng xã hội, một bình luận ngắn, trang trọng là phù hợp: "Thành kính phân ưu cùng anh Tú và gia đình." hoặc "Vô cùng thương tiếc bác. Chị và cả nhà giữ sức nhé." Tránh gắn thẻ người khác vào bình luận, tránh hỏi nguyên nhân công khai, tránh chia sẻ lại bài khi gia đình chỉ đăng ở chế độ bạn bè.
Chữ viết tắt từ tiếng Anh nghĩa là "yên nghỉ" rất phổ biến trên mạng, nhưng với nhiều người lớn tuổi trong gia đình Việt, nó đọc lên lạnh và xa lạ. Viết bằng tiếng Việt đủ chữ vẫn ấm hơn. Biểu tượng cảm xúc khóc, hoa, nến: nếu dùng, chỉ một cái và đi kèm lời; đừng chỉ thả biểu tượng rồi đi.
Nếu chính bạn không thân với người mất nhưng biết người có tang qua mạng, một bình luận chia buồn là đủ, không cần nhắn riêng. Nhắn riêng khi bạn có quan hệ thật ngoài đời.
Chia buồn qua email công việc
Với đối tác nước ngoài, khách hàng lớn hay đồng nghiệp ở văn phòng khác thành phố, email đôi khi là kênh duy nhất bạn có. Một email chia buồn nên tách hẳn khỏi luồng thư công việc: viết thư mới, không trả lời chung trong chuỗi thư về hợp đồng, không gửi cùng file đính kèm.
Tiêu đề đơn giản như "Lời chia buồn" hoặc "Chia buồn cùng anh Quân và gia đình". Thân thư ba đoạn ngắn: một câu nói mình vừa biết tin và rất tiếc; một câu về người mất nếu bạn biết, hoặc về người nhận ("anh là người luôn chu đáo với đối tác, mong anh có thời gian ở bên gia đình"); một câu cho biết công việc đã được người khác lo, người nhận không phải trả lời.
Nếu email gửi thay mặt cả công ty, ghi rõ ai gửi: "Thay mặt ban giám đốc và nhóm dự án…", ký bằng tên người thật chứ không chỉ tên phòng ban. Không đính kèm thiệp điện tử có hoạt hình, không dùng mẫu chữ ký có banner quảng cáo sản phẩm bên dưới; nếu hệ thống tự gắn, xoá đi trước khi gửi.
Nhắn lại sau tang lễ: tin nhắn thứ hai quan trọng không kém
Sau tang lễ một hai tuần, điện thoại người có tang im hẳn. Đó là lúc tin nhắn thứ hai của bạn có giá trị nhất, vì gần như không ai nhớ gửi. Không cần dài: "Mấy hôm nay cậu ngủ được chưa? Thứ bảy mình rảnh, cậu muốn đi ăn sáng hay ngồi cà phê một lúc không?"
Lời mời cụ thể dễ nhận hơn câu hỏi chung "cậu ổn không". Người đang buồn khó trả lời "ổn không" cho thật, nhưng dễ gật đầu với một bữa sáng.
Vào những mốc như bốn mươi chín ngày, một trăm ngày, hay ngày giỗ đầu nếu bạn biết, một tin nhắn ngắn "Hôm nay mình nhớ bác" là đủ để người kia biết người thân họ chưa bị quên. Đặt nhắc lịch trong điện thoại ngay khi biết ngày, vì đến lúc đó gần như ai cũng quên.
Lỗi hay gặp trong tin nhắn chia buồn
Những lỗi dưới đây đều phổ biến vì ai cũng nhắn vội. Đọc qua một lần là nhớ.
| Lỗi | Vì sao không ổn | Cách sửa |
|---|---|---|
| Chép nguyên một đoạn văn mẫu dài trên mạng | Người nhận nhận ra ngay, vì họ đã đọc câu đó mười lần trong ngày | Viết hai câu bằng giọng của mình |
| Gửi nhãn dán, ảnh động | Không hợp không khí tang lễ, dễ bị hiểu là qua loa | Chỉ dùng chữ |
| Gửi tin nhắn thoại dài | Người nhận phải tìm chỗ yên tĩnh để nghe, giữa lúc đang bận | Nhắn chữ; muốn nói thì gọi sau tang lễ |
| Hỏi "bác bị sao vậy" | Bắt người ta kể lại chuyện đau qua tin nhắn | Không hỏi; nếu họ muốn kể, họ sẽ kể |
| Nhắn nhiều lần hỏi đã đọc chưa | Tạo áp lực phải trả lời | Nhắn một lần, kèm câu không cần trả lời |
| Chèn chuyện công việc vào cùng tin | Lời chia buồn thành lời mở đầu cho việc khác | Tách hẳn; việc gấp thì nhắn người thay thế |
Với tin nhắn của đối tác, khách hàng, giữ giọng trang trọng nhưng vẫn là câu của người viết, không dùng mẫu thư công ty có tiêu đề, số hiệu.
Câu hỏi thường gặp
Người có tang trả lời "cảm ơn" thì có cần nhắn lại không?
Không cần. Cuộc trao đổi dừng ở đó là tự nhiên nhất. Nếu họ kể thêm điều gì, đáp lại ngắn bằng một câu thông cảm. Đừng mở câu chuyện mới hay hỏi thêm chi tiết lúc này.
Có nên nhắn tin chia buồn bằng tiếng Anh với đồng nghiệp người Việt không?
Nếu công ty bạn quen giao tiếp bằng tiếng Anh và người kia cũng vậy, không có gì sai. Nhưng lời chia buồn là chuyện riêng của gia đình; tiếng Việt thường gần gũi hơn, nhất là khi người đọc là bố mẹ, người lớn tuổi trong nhà cầm máy hộ.
Nhắn tin chia buồn rồi có cần đi viếng nữa không?
Với người thân thiết, tin nhắn chỉ là bước đầu, vẫn nên đến viếng nếu đi được. Với quan hệ công việc xa, đồng nghiệp ít gần, tin nhắn cùng phần góp chung của đơn vị đã đủ trọn lễ.
Có nên nhắn tin chia buồn vào đêm khuya không?
Tin nhắn chữ thì gửi lúc nào cũng được, vì người nhận đọc khi tiện. Nhiều người có tang thức khuya và đọc tin nhắn lúc đó. Chỉ tránh gọi điện vào giờ khuya, trừ khi bạn là người nhà hoặc được nhờ việc gấp.
Người có tang đã đổi ảnh đại diện sang màu đen, có cần bình luận không?
Không cần. Ảnh đại diện màu tối thường là cách họ báo tin lặng lẽ hoặc để tưởng nhớ. Nếu bạn chưa biết tin thì nhắn riêng hỏi thăm nhẹ nhàng; nếu đã chia buồn rồi thì không cần thêm.
Có nên gửi tin nhắn chia buồn kèm lời cầu nguyện không?
Nếu bạn và gia đình có cùng nếp, một câu cầu nguyện ngắn là tự nhiên. Nếu không chắc gia đình theo nghi thức nào, dùng lời chia buồn bằng tình cảm thông thường để tránh làm người nhận lúng túng.