NhanThiep.comNhận Thiệp
Phong tục cưới hỏi ba miền cho khách

Đi đám hỏi cùng gia đình: thứ tự lễ ăn hỏi và việc của từng người trong đoàn

Theo đoàn nhà trai hay ngồi bên nhà gái trong lễ ăn hỏi: thứ tự nghi thức, ai ngồi đâu, khi nào được nói, mẫu lời phát biểu và chuyện nên tránh ở bàn trà.

Over-the-shoulder view of two Vietnamese families seated facing each other across a low wooden table with teacups and covered red trays, soft window light, warm muted palette

Lễ ăn hỏi là buổi nhà trai mang lễ vật sang nhà gái để chính thức hỏi cưới, hai họ gặp nhau, cô dâu ra mắt họ nhà trai và hai bên thống nhất ngày cưới. Nếu bạn đi theo đoàn với tư cách cô chú, anh chị em hay bạn thân của gia đình, việc của bạn không nhiều: đến đúng giờ, ngồi đúng chỗ, im lặng khi đại diện hai họ nói, chào hỏi đúng vai khi được giới thiệu và giữ không khí vui ở bàn trà, bàn tiệc.

Buổi lễ thường gói trong khoảng một đến hai tiếng nếu chỉ dùng trà bánh, dài hơn nếu nhà gái đãi cỗ. Người nói nhiều nhất là hai người đại diện, thường là một bậc cao tuổi, ăn nói được trong họ. Mọi người còn lại là “khán giả có vai”: không phát biểu nhưng được nhìn, được chào, được nhớ mặt.

Bài dưới đi theo trình tự buổi lễ, bảng việc của từng vai, mẫu lời phát biểu khi bạn bất ngờ được nhờ đứng ra nói, và những câu chuyện nên tránh ở bàn trà để hai bên thông gia khỏi khó xử.

Lễ ăn hỏi diễn ra theo thứ tự nào

Mỗi vùng, mỗi nhà thêm bớt vài phần, nhưng phần lớn lễ ăn hỏi đi theo khung sau. Biết trước khung này, bạn sẽ biết lúc nào nên đứng, lúc nào nên ngồi.

  1. Đoàn nhà trai đến đầu ngõ, dừng lại xếp hàng; đại diện nhà trai vào trước chào và báo đoàn đã tới.
  2. Đội bê tráp trao lễ vật cho đội nhà gái ở cửa; họ nhà trai được mời vào ngồi.
  3. Hai bên mời trà, người đại diện mỗi bên giới thiệu thành phần gia đình mình. Ai được giới thiệu thì đứng lên hoặc gật đầu chào.
  4. Đại diện nhà trai phát biểu lý do buổi lễ, xin phép được trao lễ vật; đại diện nhà gái đáp lời nhận lễ.
  5. Nhà gái mở tráp, dâng lễ lên bàn thờ gia tiên, thắp hương báo với gia đình. Đây là phần nghiêm trang, khách giữ yên lặng.
  6. Cô dâu được mời ra chào hai họ, mời trà từng người theo vai vế. Ở nhiều nơi phía Nam, mẹ chồng đeo trang sức cho cô dâu ngay lúc này.
  7. Hai bên bàn ngày cưới, giờ đón dâu và các việc chung; phần này đôi khi đã thống nhất trước, buổi lễ chỉ nhắc lại.
  8. Dùng tiệc hoặc trà bánh. Cuối buổi nhà gái “lại quả”, chia lại một phần lễ vật để nhà trai mang về, rồi tiễn đoàn ra cổng.

Phần dễ lúng túng nhất với người đi theo là bước 3: đại diện gọi tên mình mà không biết đứng lên hay chỉ gật đầu. Nhìn người được giới thiệu ngay trước bạn làm gì rồi làm y vậy. Nếu là người đầu tiên, đứng dậy, chắp tay hoặc cúi đầu nhẹ, cười, ngồi xuống.

Chuẩn bị trước ngày đi đám hỏi

Người đi theo đoàn không phải lo lễ vật, nhưng có vài thứ nên tự chuẩn bị từ hôm trước để sáng hôm lễ không cuống:

  • Hỏi giờ tập trung và giờ vào nhà gái, hai giờ này khác nhau. Đến điểm tập trung sớm mười lăm phút.
  • Hỏi bạn ngồi xe nào, đi cùng ai. Người lớn tuổi nên ngồi xe gần đầu đoàn để xuống xe là vào được ngay.
  • Chọn đồ chỉnh tề, kín đáo: nữ áo dài hoặc váy dài qua gối, nam sơ mi quần âu. Lễ ăn hỏi diễn ra trong nhà, gần bàn thờ, đồ quá hở hay quá sặc sỡ dễ bị để ý.
  • Nhớ tên bố mẹ, ông bà bên kia và cách xưng hô. Hỏi người nhà mình trước một câu là đủ.
  • Nếu mang trẻ nhỏ, chuẩn bị đồ ăn vặt, nước, một món đồ chơi im lặng; báo trước để nhà gái biết số trẻ.
  • Để điện thoại chế độ im lặng ngay từ lúc xuống xe.

Danh sách ngắn, nhưng thiếu một mục là có chuyện: người lớn tuổi phải đi bộ cả đoạn ngõ vì ngồi xe cuối, hay chuông điện thoại reo đúng lúc thắp hương là hai cảnh người lo đám hỏi hay kể nhất.

Mỗi vai trong đoàn nên làm gì

Đi đám hỏi, vai của bạn quyết định chỗ ngồi và mức độ “được nhìn”. Bảng dưới gợi ý cho cả hai phía nhà trai và nhà gái.

VaiNên làmNên tránh
Đại diện họ (trưởng đoàn)Chuẩn bị lời nói, nắm danh sách thành phần, giữ nhịp buổi lễNói quá dài, đùa về chuyện lễ vật
Bố mẹ hai bênNgồi hàng đầu, chào thông gia, nói vài lời cảm ơn khi được mờiTranh lời người đại diện
Ông bà, cô dì chú bácNgồi theo vị trí được xếp, chào hỏi người cùng vai bên kiaBàn chuyện riêng lớn tiếng khi đang làm lễ
Anh chị em, bạn thânPhụ bưng trà, đón khách, trông trẻ nhỏ, chụp ảnh giúpĐứng chắn ống kính thợ chụp, dùng điện thoại lúc thắp hương
Trẻ em đi theoNgồi với một người lớn cố địnhChạy quanh bàn thờ, nghịch tráp

Nếu bạn là anh chị em hay bạn thân, việc giá trị nhất bạn làm được là gánh những việc lặt vặt để bố mẹ hai bên rảnh tay tiếp nhau: rót trà, thay ấm nước, dẫn khách đi vệ sinh, trông lũ trẻ. Người lớn nhớ những việc này lâu hơn mọi lời chúc.

Mẫu lời phát biểu khi bạn được nhờ làm đại diện

Không ít người trẻ bị nhờ đứng ra nói vì trong nhà không có bậc cao tuổi nào ăn nói được, hoặc người lớn đột ngột bận. Lời phát biểu đám hỏi không cần hoa mỹ, chỉ cần đủ bốn ý: chào và giới thiệu, nêu lý do, xin trao lễ, cảm ơn. Nói chậm, nhìn vào bố mẹ bên kia khi nói đến họ, khoảng hai phút là vừa.

Mẫu bên nhà trai, giọng trang trọng: “Kính thưa hai bác cùng toàn thể gia đình nhà gái. Hôm nay, gia đình chúng cháu gồm bố mẹ cháu Quốc Bảo, ông bà, các cô chú và anh chị em, xin phép được sang thăm gia đình. Hai cháu Bảo và Minh Anh đã tìm hiểu nhau hơn ba năm, nay được hai bên gia đình đồng ý cho tiến tới hôn nhân. Gia đình chúng cháu có chút lễ mọn, gọi là tấm lòng, kính mong hai bác và gia đình nhận cho. Gia đình chúng cháu xin cảm ơn.”

Mẫu bên nhà gái đáp, giọng ấm: “Thay mặt gia đình, xin cảm ơn ông bà, anh chị và các cháu bên nhà trai đã đến chơi. Hai cháu thương nhau, cả nhà bên này mừng lắm. Gia đình xin nhận lễ, cho phép gia đình được thắp nén hương báo với ông bà tổ tiên, rồi mời cả nhà mình dùng chén trà cho ấm.” Lời đáp nên nói thay cả gia đình, xưng “gia đình”, “nhà mình” thay vì xưng riêng một người, để người nghe hiểu đây là ý của cả họ.

Mẫu ngắn, giọng gần gũi cho đám nhỏ: “Dạ, cháu là anh họ của Bảo, hôm nay được ông bà giao nói mấy câu, có gì chưa tròn mong hai bác bỏ qua. Hai đứa thương nhau lâu rồi, nhà cháu sang xin phép được đặt vấn đề chính thức, có chút lễ mang theo, mong hai bác nhận cho tụi nhỏ vui.” Câu mở đầu nhận mình trẻ và xin bỏ qua là cách khéo nhất cho người trẻ đứng ra nói thay người lớn.

Ngồi đâu, chào ai trước, nói khi nào

Ngồi theo xếp đặt, không tự chọn. Ghế gần bàn thờ, ghế đối diện bố mẹ nhà gái thường dành cho người lớn và đại diện. Đến nơi, đứng nép một bên chờ người nhà mời. Ngồi nhầm rồi phải đổi là ngượng cho cả hai bên.

Chào người lớn tuổi nhất trước. Bước vào nhà, chào ông bà, rồi bố mẹ bên kia, rồi mới tới người cùng vai. Nếu không biết ai, chào chung một câu “Cháu chào cả nhà ạ” là đủ phép.

Khi hai đại diện đang nói, không nói chen. Kể cả khi muốn bổ sung tên người được giới thiệu sót. Ghi nhớ, nói nhỏ với đại diện bên mình lúc họ ngồi xuống, họ sẽ khéo léo thêm vào.

Lúc thắp hương, đứng hoặc ngồi yên. Không chụp ảnh từ phía trước bàn thờ nếu không phải thợ được thuê, không đi lại ngang qua giữa người thắp hương và bàn thờ.

Được mời trà thì nhận bằng hai tay. Cô dâu mời trà từng người, nhận chén bằng hai tay, nói “Cảm ơn cháu”, uống một ngụm rồi đặt xuống. Không cần nói dài, nhưng một câu khen nhẹ “Trà ngon quá” làm cô dâu bớt run.

Chuyện nên tránh ở bàn trà, bàn tiệc

Phần thân mật sau lễ là lúc hai họ làm quen, cũng là lúc dễ lỡ lời nhất. Có mấy nhóm chuyện mà người từng lo nhiều đám hỏi đều khuyên tránh hẳn.

Chuyện tiền lễ và sính lễ. Đừng hỏi “Lễ bên này hết bao nhiêu?”, đừng so với đám nhà khác. Dù là câu hỏi tò mò, người nghe dễ hiểu thành đánh giá. Chuyện quê nào hơn quê nào. Hai họ khác miền thường có khác biệt về giọng nói, món ăn, lễ tục; đem ra làm chuyện đùa thì chỉ một bên cười. Chuyện cũ của cô dâu chú rể. Người yêu cũ, chuyện từng chia tay, công việc từng thất bại, dù kể với ý khen “bây giờ khác xưa nhiều”.

Nên nói gì? Chuyện hai đứa quen nhau thế nào (nếu chính hai bạn đã kể vui), món ăn ngon của bữa hôm đó, quê bên kia có gì đẹp, ông bà bên kia khoẻ không. Người lớn hai bên thường thích kể về con mình hồi nhỏ; một câu hỏi mở “Hồi nhỏ Minh Anh có hay quậy không cô?” mở ra cả buổi chuyện vui.

Về rượu: ở nhiều nơi miền Bắc và miền Trung, tiệc đám hỏi khá nhẹ rượu; ở miền Nam có thể rộn hơn. Đoàn nhà trai còn phải về, nên người trẻ trong đoàn để ý đừng để người lớn bên mình quá chén, và chủ động xin phép thay người lớn uống nước khi cần.

Những tình huống khó và cách gỡ

Người đi theo đoàn không quyết định được buổi lễ, nhưng có thể gỡ giúp vài tình huống hay gặp:

  • Bạn đến trễ khi lễ đã bắt đầu. Đừng vào bằng cửa chính đi ngang giữa hai họ. Đứng ngoài chờ đến khi xong phần phát biểu, nhờ người nhà dẫn vào ngồi phía sau.
  • Trẻ nhỏ khóc, quấy giữa lễ. Bế ra ngoài ngay, không dỗ tại chỗ. Lễ chính chỉ khoảng nửa tiếng, quay lại khi đã dùng trà.
  • Hai bên lệch nhau về một lệ (ví dụ nhà gái mong lễ thắp hương do nhà trai làm, nhà trai lại nghĩ ngược lại). Đây là việc của hai người đại diện; người đi theo không xen vào, không bình luận sau đó.
  • Đoàn nhà trai đông hơn số đã báo. Nếu bạn là người “đi thêm”, hãy chủ động ngồi ngoài hiên hoặc nhận việc trông xe, để chỗ trong nhà cho người lớn.
  • Bạn được hỏi một câu khó kiểu “Bao giờ đến lượt cháu?”. Cười và trả lời vui “Dạ cháu đang học hỏi anh Bảo đây ạ” rồi chuyển chuyện, đừng để chủ đề kéo dài.

Điểm chung của các cách gỡ là giữ cho hai người đại diện và hai bên bố mẹ là trung tâm. Buổi lễ thành công khi họ thấy thoải mái, không cần ai khác nổi bật.

Câu hỏi thường gặp

Đi đám hỏi có phải mang quà hay tiền mừng không?

Người đi theo đoàn nhà trai không cần mang quà riêng vì lễ vật đã do gia đình chuẩn bị. Người bên nhà gái được mời dự cũng thường không mừng tiền ở lễ hỏi; nếu là họ hàng gần, nhiều nhà để phần mừng vào lễ cưới.

Lễ ăn hỏi và lễ dạm ngõ khác nhau thế nào?

Dạm ngõ là buổi gặp mặt nhỏ, nhà trai sang nói chuyện với nhà gái để hai bên biết nhau, thường chỉ vài người và lễ vật đơn giản. Ăn hỏi là lễ chính thức, có tráp hoặc mâm quả, có đông họ hàng và thường bàn luôn ngày cưới.

Không biết ai là ai bên kia thì chào thế nào cho khỏi sai?

Chờ người đại diện giới thiệu thành phần rồi chào theo vai được nói. Trước đó, chào chung cả nhà bằng một câu lễ phép. Nếu cần gọi riêng, hỏi nhỏ người nhà mình cách xưng hô trước khi mở lời.

Có nên đăng ảnh lễ ăn hỏi lên mạng xã hội ngay không?

Nên chờ cô dâu chú rể đăng trước hoặc hỏi ý hai bạn. Nhiều gia đình muốn giữ kín đến khi phát thiệp cưới, và ảnh chụp vội có thể làm người lớn hai bên phật ý vì không được chỉn chu.

Ăn hỏi xong có phải ở lại ăn cỗ không?

Nếu nhà gái đã chuẩn bị cỗ thì ở lại là phải phép, vì số mâm đã tính theo số người trong đoàn. Có việc gấp thì báo trước với người phụ trách đoàn và về sau khi lễ chính đã xong.

Người trẻ có nên nhận làm đại diện phát biểu khi được nhờ không?

Nếu trong họ không có người lớn phù hợp và gia đình tin bạn, nhận lời là giúp được nhiều. Chuẩn bị lời nói ngắn, nhờ một người lớn nghe thử trước, và mở đầu bằng câu nhận mình còn trẻ để người nghe dễ thông cảm.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

Bộ đôi thiệp mời — người gửi và người nhận